DOLAR
8.7012 +0.62
EURO
10.3818 +0.49
ALTIN
496.819 -0.03
BIST
1411 +0.64
18°
04.02.2020, 22:26 495

Pijama Çizgilerinde Saklı Hakikatler

Zaman zaman hatırı sayılır çocuk edebiyatı klasiklerine dokunmak gerekir. Bilinir ki o binbir dünya kitaplar yazılırken müellif, çocukları ön muhatap kabul edip asıl söyleyeceklerini şekerli cümleler içinde yetişkinlere sunar. Yetişkin bir fidan olasıya kadar geçen zamanda dünya penceresini genişletmiş kimseler, cümlelere azami bir nezaketle yaklaşıp en pahalılarını çeker alırlar içinden. Çok masum bir telkin ve isyan girişimidir bu. John Boyne da aynen böyle yapmış. Dünyaca ünlü ‘The Boy In Stripped Pyjamas’ ve ülkemizce bilindiği adıyla ‘Çizgili Pijamalı Çocuk’ kitabında ideoloji kavramını alıp birbirlerine pasta yemeyi teklif eden çocukların diyaloglarına yerleştirmiş. Yahudiler, dindaşlarının Nazi kamplarında çektiği zorlukların acısını yüzyıllardır tüm insanlıktan çıkarma ve öc alma peşinde olsalar da iş cümlelere ve tarih gerçeklerine indirgendiğinde Nazi Almanya’sının zulmü hiç de yadsınacak gibi değil. Çizgili pijama, usta fakat “Bu gece roketli pijamalarımı giymek istiyorum anne” nesline de gayet uygun, kuyruklu bir metafor. Ön bir tarih bilgisi olmayan kimsenin çizgili pijama ile kastın Yahudi halk olduğunu anlamayacağı aşikar. Bir anlatıcı; ideolojiden bahis açmak istediğinde Nazi/Yahudi temaslarını niçin tercih eder? Geçmişten gelen bir hikayenin acısı yahut da tesirinde kalınmış bir şahitlik dolayısı ile olabilir mi? Başka bir anlatıcı için bunlardan bir taneyi heybemize koyup yola devam edebilirdik ama hayır. John Boyne ne gerçek bir hikayeye dayamış sırtını ne de kökenlerinde Yahudilik tortuları var. Yazarımız, kendi dünya manzarasından baktığında ideolojik beyanların kişiyi ne denli körleştirdiğini bir Hitler komutanı üzerinden anlatmak istemiş. Komutanımız hedefine ve uğruna adandığı değerlere öylesine bir akd ile sarılıyor ki ailesinin bıçak üstünde oluşuna gözleri tamamiyle kapalı. Vaziyet böyle iken zaman geçtikçe genişleyen aile sorunları bir felaket ile sonuçlanıyor. Okumak ve kitabı kadar olmasa da baş döndürücülüğüne söz söyletmeyen filmini izlemek isteyenler için ipucu vermeme adına senaryoya dair nüansları burada terk ediyoruz. Peki John Boyne haklı mıdır? Hakikaten de ideolojiler kişiyi körleştirir mi? Eğer öyle ise kişi hangi duvara yaslamalıdır sırtını? 

İdeolojiyle el sıkışmadan önce bu boynu kravatlı şık sözcüğün sicilini bilmek lazım. Fransız düşünür De Tracy; insan ilimlerinin bütününü kucaklayacak, felsefenin yerinin tutacak, konusu fikirler olup psikoloji ve mantığı da içerecek bir kelime olsun diye uydurmuş ideolojiyi. Ama Napolyon bu sözcüğü hiç sevmemiş ve “metafizik bir gevezelik” olarak adlandırıp o dönemin en dürüst ve bilge isimlerinin dahi itibar kazandıramayacağı bir hale sokmuş. Türkçemiz’e ilk geldiğinde ise aydınlarımız bu kelimeye fikriyat adını vermiş ve üzerine eğilmişlerdi. 

Memleketimizin arif kimseleri bu malum soruları gece gündüz düşündüler. Üzerine tartıştılar ve kitaplar yazdılar ama bu “ideoloji” muhakemelerinin en çarpıcı olanı üstad Cemil Meriç’in kaleminden çıkıp yıllar boyu güncel kaldı. Üstad, yazdığı ilk kitaplardan birinde “İdeolojiler, idraklerimize giydirilen deli gömlekleridir” dedi ve bu cümle o kadar popülerleşti ki artık başımızı nereye çevirsek münevver kimselerin ağzından dökülüyordu bu cümle. Bu vaziyete canı sıkılmış olacak ki Cemil Meriç sonrasında da şunları yazmış ama bu cümleler o kadar popülerleşmeyip herhalde kişilerin nasibine terkedilmiş: “Emperyalizmin taarruzlarına karşı genç zekaları uyarmak için ideolojilerin idrakimize giydirilmiş deli gömlekleri olduğunu söylemiştim. Bu düstur, ideolojiler aleyhine ideolojik bir ikazdı. Batı düşüncesinin, daha doğrusu düşüncenin reddi için bir fetva sanıldı. Yığınlar tefekküre her zaman şüpheyle bakmıştır. Bilgiyle zırhlanmamış kalabalıklar için aşırıya kaçmayan bir yabancı düşmanlığı emniyetli bir hisardır. Ama ömür boyu hisarda oturulmaz.” 

Ve şöyle devam ederek:

İdeolojiler tehlikelidir… Amenna… Gelişmemiş beyinler için. Ama uzak denizlere açılanlar pusuladan vazgeçemez. Kaosu kozmos yapan insan zekası, tecrübelerini ideolojilerde sergilemiş, tecrübelerini ve fetihlerini” zihinlerimize su serpiyor üstad. Hiçbir ilmin hakikatin bütününü sunamayacağı ve insan ilimlerinin de bir yanıyla ideoloji olduğu gerçeği bir yana ideolojiler belli bir medeniyetin, belli bir inancın ve cemaatin müdafaa silahlarıdır ona göre. O halde John Boyne’un anlatma nesneleri olarak seçtiği malzemeleri bir kenara koyarak diyebiliriz ki Napolyon’un aksine bu düşünceler ilmi olmadan yapamayız. En nihayetinde üstadın dediği gibi ideolojiler süsle karışık fakat dumanlı diye ışığı reddedecek miyiz?

Tüm bu ideoloji söylemlerinin ardından düşününce, fikri sistemlerin en üstünü olan ve uzlet/ülfet çizgileri en sağlıklı İslam dininin hakim olduğu bir coğrafyada yaşadığımız için şükrediyoruz. Daha güzel bir dünya için John Boyne’un da Cemil Meriç’in de daha nicelerinin de kapısını tıklatmalı ve Mevzu’yu çözecek çıkış yolları aramalıyız. Doğu’yu da Batı’yı da gören gözlüklerimizi takıp pijama çizgilerinde saklı hakikatler için sıvamalıyız kolları. Unutmayalım. Hikmet, Müslüman’ın kaybedilmiş malı.

Yorumlar (0)
Günün Karikatürü Tümü

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

18°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Namaz Vakti 25 Haziran 2021
İmsak 03:18
Güneş 05:14
Öğle 12:56
İkindi 16:54
Akşam 20:28
Yatsı 22:15

Gelişmelerden Haberdar Olun

@