DOLAR
7.3985 +0.43
EURO
9.0105 +0.76
ALTIN
442.681 +0.06
BIST
1542 -0.64
13.01.2020, 11:23 125

İran sinemasında bilim kurgu/fantastik eserler

Tüm dünya ülkelerinin aksine, İran sinema tarihiyle de gezegendaşlarından ayrılıyor. Ülkedeki herhangi bir kuşun uçuşu dahi ‘Devrim öncesi/sonrası’ şeklinde iki dilimce ele alınmadığında kavramak ve de anlamak pek tabii hayli zor. Bu mistik memleketin devrimden sonra film dili grameri çok daha belirginleşmekle beraber yönetmenler, senaryolarının tematiğine aldıkları hakikat arayışını aktarmakta çok daha fazla malzeme sahibi olmuşlardı. 8 yıl sürerek milyonlarca insanın ölümüyle nihai bir varış noktası bulan İran - Irak savaşı da bu ülkenin sinematik rengini değiştirip bizi “Kutsal Savunma Sineması” kavramıyla tanıştırdı. Artık kamera bir silahtı ve onu ateşleyecek cengaver yönetmenler olmalıydı. Acılar olabildiğince somut giysiler giymeli, bağrına taş basan karakterler sinema sancağını taşımalıydı. Fakat şöyle bir Avrupa havası solumuş yeni jenerasyon yönetmenler, sentez ürünleriyle bu gidişata yepyeni bir ivme kazandırdı, kazandırmaya da devam edecek gibi görünüyorlar.

İnsan sormadan edemiyor. Kent- taşra çıkmazları başlıklarıyla dünya seyircisinin aklına yer eden İran’da biraz uçuk kaçık ve haşarı yapımlar görsek acaba nasıl olurdu? Büyücülük okulundaki kız ve erkek öğrencilerin muntazam bir haremlik selamlık protokolü içinde olduğu ve pastel renkleriyle Şark mimarisinden olma ihtişamlı bir binada eğitim görüp maceralar yaşadıkları İran sosuna batırılmış bir Harry Potter izlesek neler hissederdik? Çoğu sinemasever, bu sorulara iştahla yanıt verecektir kuşkusuz. Neyse ki elimizde bir mum ışığı, yere sağlam basan bir iradeyle arayışa çıktığımız İran sinema kuyusunda, bu iştaha doygunluk verecek birkaç yapım var.

Sinemacı Mahmalbaf ailesinin reisi Muhsin Mahmalbaf’ın 1992’de yazıp yönettiği ve tarihi kurgu olan “Evvel Zaman İçinde Sinema” 90’ların insani esintisiyle komedi hamuruyla yoğrulmuş. Siyah-beyaz klipleri de ara ara seyircisine sunan bu yapım koşulsuz listelere alınmayı hak ediyor. Sinema eleştirmenlerinin 10 üzerinden puanlarken bol keseden davrandığı bu yapım herhalde türünün ilk örneği.

İran’a iki Oscar kazandırmış ve şu sıralar Fransa’ya dümen kırmış Ashgar Farhadi’nin meşhur Darbaraye Elly (Eli Hakkında) filminde Golshifte Farahani’nin eşini oynayan kır saçlı ve eli maşalı bir bey vardı hani. Film boyunca kendisine anlayışlı bir eş olmadığı için kızmış ve O’na hak verenlerle yollarımızı ayırmıştık. Aslında şu kır saçlı bey, nam-ı diğer Mani Haghigi, işte tam da arayışında olduğumuz İran bilim-kurgu/fantastik türünde örnekler veren tek yönetmen. Ciddi bir kültürel birikime sahip yönetmen Guelph Üniversitesi ve McGill Üniversitesi gibi havalı okullarda eğitim görmüş. Kısa bir zaman önceye dek ana vatanı İran’a girişi yasak olan yönetmen Berlin Film Festivali başta olmak üzere çeşitli yerlerde seyirciyle buluşan “The Pig (Domuz)” filmiyle İslam dininde yenmesi yasak olan domuz hayvanı üzerinden hükümetin kara listeye aldığı sanatçılara atıfta bulunmuş. Oyuncu kadrosu tanıdık kimselerden ve hayli sağlam. Bu filmle ciddi bir çığır açmış yönetmen kendi ülkesinin bu anlamdaki eksikliğini “bizlerin tembelliği” olarak ifade ediyor. “A Dragon Arrives” filmiyle aynı çizgide yürümeye devam eden Mani Haghigi, kendine özgü kamerasından bizleri şaşırtmaya devam edecek ve ülkesinin ağırbaşlı sinemasına karnaval havası katmaya devam edecek gibi görünüyor.

Haghighi’nin çağdaşı, filmlerine dram ekleyerek fantastik filmler çeken Narges Abyar da bu anlamda teşekkür borcumuzun bulunduğu bir başka yönetmen. Sinema dağının patikalarına önce edebiyatçı bir kimlikle başlamış. Kaleminden hem yetişkinler hem de çocuklar için adeta ürünler fışkıran yönetmenimiz sonraki merhalede de yazdıklarını filme çekmiş. ABD başkanı Donald Trump’a “Eğer İran’ı anlamak istiyorsan benim çektiği filmi izle!” hitabında bulunan yönetmen 2016’da çektiği masumane fantastik filmi “Nefes” ile en iyi yabancı film ödülüne aday olmuş ve film dış dünyada da çok beğenilmiş.

Bir de ülkemizde bahsi çok az geçmiş bir İran vampir filmi var. Hem de bir kadın vampir. İzleme tecrübemiz olmadan senaryosuna dair katiyen tasavvur sahibi olamadığımız bu yapım, türünün ilk ve tek örneği. Yönetmeni Amerika doğumlu bir İranlı olan Ana Lily Amorpour. Fakat film, ne yazık ki ana dili Farsça olmasına ve kadrosu yerli oyunculardan oluşmasına rağmen California’da çekilip ‘İranımsı’ bir hava verilmeye çalışıldığı ve çok da başarılı olmadığı için listeye eklemek seyirciye kalıyor. Vampir bir kız ve Arash isimli iki gencin aşkı üzerinden değişmeye başlayan İran toplumunun yeni nesili anlatılmaya çalışılmış. Başarı derecesi tartışılır ancak türünün yegâne örneği olduğu ortak bir kabul.

Bu listeyi uzatacak filmlerin 2020’lerde patlayacağı kulağımıza gelen dedikodulardan. Hükumetin alışılmışın dışında kabul ettiği bu tür için seyircilerin yönetmenlere desteği tam. Şahın torunları daha neler yapacak hep birlikte göreceğiz.

Yorumlar (0)

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

sisli
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Galatasaray 20 39
3. Fenerbahçe 19 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Trabzonspor 20 33
6. Hatayspor 20 32
7. Alanyaspor 19 31
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 20 23
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. Samsunspor 18 36
3. İstanbulspor 17 34
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Akhisar Bld.Spor 18 16
15. Menemen Belediyespor 17 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Celta de Vigo 20 24
10. Cádiz 20 24
11. Levante 19 23
12. Getafe 18 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13
Namaz Vakti 25 Ocak 2021
İmsak 06:30
Güneş 07:57
Öğle 13:06
İkindi 15:41
Akşam 18:05
Yatsı 19:26

Gelişmelerden Haberdar Olun

@