DOLAR
7.3830 -0.21
EURO
8.9752 -0.39
ALTIN
442.569 +0.04
BIST
1548 +0.39
26.01.2020, 21:48 85

Türkiye Ekonomisinde EYT

46 yaşında emekli olan Sayın Cumhurbaşkanımızın, “Dünyanın hiçbir yerinde 38 yaşında emekli olmak diye bir şey yok, hiçbir bütçe bunu kaldıramaz, erken emeklilik isteyenler ülke ekonomisine zarar vermek isteyenlerdir” şeklindeki ifadesi üzerinden, EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar)‘a biraz açıklık getirmeye çalışalım.

Konunun anlaşılması açısından ‘Emeklilik’ ve ‘Takılan Yaş’ı belirtmek durumundayız.

Emeklilik: En az 9000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartıyla kadınların 58, erkeklerin ise 60 yaşını doldurmaları sonucu yaşlılık aylığına bağlanması anlamına gelmektedir. Fakat 5510 sayılı kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için prim gün sayısı şartı 7200 gün olarak uygulanır.

Yaşa Takılmak: Emekli olmak için gerekli asgari iş gününü tamamladıktan sonra yasaya göre emekli olabileceğiniz yaşı beklemeniz gerekiyor. Bu bekleme süresi, Yaşa Takılmak olarak isimlendiriliyor.

‘Yaşa Takılmak’ bugüne kadar yoktu da nasıl oluyor da son zamanlarda ortaya çıkıyor, sorusu herkes tarafından merak ediliyor. Bu konuyu şu şekilde ifade etmemiz mümkündür:

8 Eylül 1999 tarihine kadar emeklilik için iki şart vardı. Birincisi sigortalılık süresi (kadınlar için 20, erkekler için 25 yıl), ikincisi de 5000 günlük prim ödeme gün sayısı.

Bu tarihten sonra üçüncü bir şart daha geldi: Yaş şartı. 8 Eylül 1999 tarihinden önce işe girenler için kadınlarda 40 ile 58, erkeklerde ise 44 ile 60 yaş aralığını bekleme zorunluluğu getirildi. Bu durum Emeklilikte Yaşa Takılanları ortaya çıkardı.

*Not: 17 Nisan 2008 tarihinde yapılan 5510 Sayılı Kanun değişikliğiyle birlikte kadınların 58, erkeklerin ise 60 yaşını doldurmuş olmaları ve en az 9000 gün sigorta primi yatırması zorunlu kılındı. 5510 Sayılı kanunun 4'üncü maddesinin (a) bendinde 7200 gün yeterli görülüyor.

Peki emekliliğin Türkiye ekonomisine maliyeti ve emeklilik bekletilirse bu vatandaşların ekonomiye katkısı ne olacaktır?

2018 yılı sonu itibarıyla Türkiye'de Emeklilikte Yaşa Takılanlar'ın (EYT) sayısı 5 milyon 954 bin 225 kişi olarak açıklandı. Yani yaş bekleme şartı olmasaydı 6 Milyona yakın vatandaşımızın emekli olması demekti bu durum. Ortalama 1600 TL ödeme yapılacağı göz önünde bulunulduğunda, 6 milyon kişiye 1600 TL’den her ay ödenecek maaş toplamda 9,6 milyar TL olarak karşımıza çıkıyor.

Bunun dışında normal şartlarda emekli olan vatandaşı da kattığımızda Türkiye’nin ekonomik programına 10 Milyar TL’lik ek bir kaynak ayırması gerektiği sonucuna varıyoruz.

Yıllık olarak da 12*10 milyar TL’den 120 milyar TL kaynak demek olduğunu hepimizin görmesi gerekiyor.

*Tabi yine de faiz için ayrılan para kadar değil.

Numan Kurtulmuş’un, "O konu kapanmıştır. Bugünkü şartlarda Türkiye'nin kaldırabileceği bir yük değil'' açıklamasını doğru buluyor ve kendisine hak veriyorum. Türkiye'yi bu hâllere düşürenleri de esefle kınıyorum. Çünkü 2020 bütçe programını, 2020 gelir beklentisini ve 2019 bütçe açığını birlikte incelediğimizde Türkiye ekonomisi, EYT için bir kaynak oluşturmaktan acizdir.

Bir sosyal güvenlik sisteminin mali bakımdan ayakta durabilmesi için aktif/pasif sigortalı oranının asgari 4 olması gerekir. Yani her 4 çalışan 1 emekliye bakabilmelidir.

Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) verilerine göre, Türkiye'de 12,5 milyon kişi devletten emeklilik maaşı, malullük ücreti, ölüm aylığı, dul ve yetim maaşı alıyor. Buna karşın SGK'ye prim ödeyen çalışan sayısı ise 22,5 milyon civarındadır. Bu sayıları göz önüne aldığımızda Türkiye’de her 1.8 çalışanın primlerinden 1 emeklinin maaşı ancak ödeniyor. Bu durum emeklilik yaşının yüksek olmasındaki temel etkenlerdendir.

6 milyona yakın EYT mağduru emekli olursa, “Bu durum bize 6 milyonluk işsiz vatandaş için bir istihdam imkânı olduğu anlamına gelir” diyenler olacaktır ama yanılıyorlardır, çünkü 1600 TL maaşla geçinilmeyeceğinden emekli olanlar ek iş için yine çalışmaya devam edeceklerdir. Dolayısıyla istihdam için bir artısı olmadığı gibi, devlete yük olacaklardır. Emekli olunmadan çalışılmaya devam edilirse üretimdeki etkileri devam edecek ve ödenecek olan primlerle bir kaynak oluşturmaya katkıda bulunacaklardır.

Ancak kanunda yapılan son değişiklikte büyük bir sorun gözümüze çarpıyor.

Çalıştıkça emekli aylıkları da düşecek

İlginçtir, çalışanları daha geç yaşta emekli etmeye çalışan hükümet, üstüne üstlük çalıştıkça emekli aylıklarını da düşürüyor. Şöyle ki; 1 Ekim 2008 tarihinden sonra prim ödenen her ay için ilerde alınacak emekli aylıkları 2’şer lira düşüyor. Böyle bir durumda, çalışan çalışmayıp yaş beklese gelir kaynağı olmayacağı için aç kalacak, çalışır ve prim ödemeye devam ederse emekli maaşını kendi ödediği primlerle düşürmüş olacak. Tam bir paradoksun içinde buluyor kendini çalışanlar.

Yaş beklenmeden emekli olmanın birkaç yolu var aslında. Bu yolların ne olacağına ve şartlarına da değinerek EYT mevzusunu nihayete erdirmeye çalışalım:

Doğum borçlanması 

Doğum yapmadan önce sigortalı çalışan kadınlar, doğum borçlanması yoluyla erken emekli olabilirler. Doğum yapan kadın her çocuğu için iki yıl borçlanabilir. Fakat çocuğu doğurduktan sonra sigortasına herhangi bir prim işlenmemesi şartı vardır. Ve borçlanma üç çocuk ile sınırlıdır.

Evlat edinme yoluyla doğum borçlanması

İki yaşından küçük bir çocuğu evlat edinen kadınlar erken emekli olma hakkı kazanmış olur.

Engelli çocuk sahibi olma sebebiyle erken emeklilik

Sürekli olarak bakıma muhtaç engelli çocuğu olan kadınlar SGK'ye başvuruda bulunup erken emekli olabilmesi mümkündür.

Askerlik borçlanması

Askerliğe başlamadan önce sigortalı bir işte çalışan kişiler askerlik borçlanmasından faydalanabilir.

3600 gün primi tamamlama şartıyla emeklilik

15 yıl sigorta priminin yatmış olması, 3600 gün prim yatırılması ve 8 Eylül 1999 tarihinde sigorta başlangıcı olma şartını yerine getiren herkes, yaş beklemeden emekli olabilir. Alacağı emekli maaşları ise en düşük 800 TL, en yüksek 1600 TL aralığındadır.

Sonuç olarak erken emeklilik durumlarından 3600 prim tamamlamak yoluyla çalışanların, emekliliği istemesi için bir sebep bulunmamaktadır. Zira alınacak olan emekli aylığı bir ev kirasını bile karşılamayacaktır. Hatta bu ay itibariyle yapılan zamlardan sonra gelen elektrik veya doğalgaz faturasını bile ödemeye yetmiyor. Dolayısıyla emekliliğe ayrılan her çalışan, ek iş yaparak hem devlete yük olmuş olacak (Emekli olması sebebiyle) hem de ek işte kayıt dışı çalışarak (çünkü yasal olarak çalışan bir emeklinin ücretinde kesintiler yapılır) istihdam ve işsizlik noktasında ciddi sorunlar doğuracaklardır. 

Bir ülke bütçe planlamasını üretime yönelik yapmıyorsa,
En önemli dört bakanlığının bütçede alacağı paydan daha fazla payı faize döküyorsa,
Mevcut dış borç stoku, vergi gelirlerinin %25-30’una eş değerse,
Mevcut merkezi borcunun yarısı kadarı döviz şeklinde ise,
Resmi rakamı %11,84 ama etkisi %35-40 olan enflasyon olan bir ülke ise
-ki Türkiye böyle bir ülkedir-  üzülerek ifade ediyorum ki erken emekliliği kabul etmek iflas etmekle eşdeğerdir.

Yorumlar (0)

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Galatasaray 20 39
3. Fenerbahçe 19 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Trabzonspor 20 33
6. Hatayspor 20 32
7. Alanyaspor 19 31
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 20 23
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. Samsunspor 18 36
3. İstanbulspor 17 34
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Akhisar Bld.Spor 18 16
15. Menemen Belediyespor 17 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Celta de Vigo 20 24
10. Cádiz 20 24
11. Levante 19 23
12. Getafe 18 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13
Namaz Vakti 25 Ocak 2021
İmsak 06:29
Güneş 07:56
Öğle 13:06
İkindi 15:42
Akşam 18:06
Yatsı 19:27

Gelişmelerden Haberdar Olun

@