DOLAR
7.3733 +0.11
EURO
8.7467 +0.36
ALTIN
463.359 +0.55
BIST
1084 0.00
19°

Zamanın Tanığı: Kemalpaşazade ve 1509 İstanbul Depremi

Kemalpaşazade'nin gözünden 1509 İstanbul Depremi

TARİH 26.10.2020, 16:14 27.10.2020, 16:15
25
Zamanın Tanığı: Kemalpaşazade ve 1509 İstanbul Depremi

Kemalpaşazâde, 11 Eylül 1509 tarihinde yaşanan Büyük İstanbul Depremi sırasında, bir yıl önce atandığı İstanbul Sahn-ı Seman medresesinde müderrislik yapıyordu. Yaşananları kendi gözlemiyle Tevârîh’inin 8/2’nci defterinde anlattı ve bir din adamı olması dolayısıyla, olan bitenlere kendi manevî hissiyatı ile dünya görüşünü yansıttı. Zamanın Tanığı’nın söylediklerini hiçbir yorum eklemeden, günümüz dilinde aktardık:

“Ulu Kostantiniye’deki Büyük Zelzelenin Anlatılması

Sözü geçen yılın Cemaziyelevvel’inin yirmi altıncı gecesi ki, Se-şenbe gecesidir [11 Eylül 1509, Salı], İstanbul’da büyük zelzele gerçekleşip yerküreye velvele bıraktı. Önce bir büyük gürültü patırtı kopup akabinde sarsıntılar şiddetlendi ve uzadı, nice konak ve kasırları yıktı. Hak Teâlâ eksiksiz kudretinden şu bir araya gelmiş imansızlar olan yeryüzünün bazı zararlı kimselerinin şüphelerini yok etmek için kıyamet korkusunu görünür kıldı. Ulu camilerin ve çokça mescitlerin minareleri düşüp, kubbeleri bulut kubbeleri gibi parça parça olup, şen ve bayındır Kostantiniye’nin birçok yerleri yıkılıp gitti. Yıkılan binalar altında nice insanlar kalıp, başları ayakları parçalanıp taş ve toprak içinde sıkıştı kaldı. Damlar duvara takılıp, taş ve tahta birbirine sıkışıp, altında niceleri ölmeden gömüldü kaldı. Hayli zamandan sonra bazısını kazıp taş toprak arasından çıkardılar, [bu kimseler] henüz diri idi, amma bet beniz gitmiş, hayretinden kendini dağıtmış, sanki mezarda yatanların biri idi. Nicelerin uykudan gözü açılmadan ecel eli ağızlarını kapadı, ne kabri kazıldı ne kefeni dikildi, ne kimse üstlerini örttü ne de gömdü.


 

O büyük felakette şunlar ki, damı yıkılırken uyandılar, ansızın kıyamet koptu, gökler başlarına yıkıldı sandılar:

Kadın-erkek, genç ve yaşlı, o hadisede telef olan, kaza yayından atılan helak edici oka hedef olan bin kişi vardı, belki fazla idi. Yıkılıp harap olan evler, mescitler ve kiliseler üç binden çoktu. Çatısı, kapısı ve ocağı, penceresinin camı ve minarelerinin şerefeden yukarısı yıkılanların haddi hesabı yoktu.

Azdı çün halk, Vâhid-i kahhâr
Eser-i kahrini idüb izhâr
Rûm mülkine zelzele saldı
Rûm mülkine velvele saldı
Havl ile toldı içi bahr-i berrün
Üstine geldi altı nice yerün
Hâli halkun olub harâb u yebâb
Ol gice oldu sanki yevm-i hesâb

(“Halk azdığı için eşsiz Kahhar (Allah), kahır eserini gösterip Anadolu ülkesine zelzele ve velvele saldı. Kara ve denizin içi korkuyla doldu. Nice yerin altı üstüne geldi. Halkın hâli harap ve viran oldu. O gece sanki hesap günüydü.”)

O hüzün gecesinde halk sersemleşip azap ateşinin kıvılcımlarının sıcaklık ve hararetinin korkusuyla çok kişiler gaflet uykusundan uyandılar.

Erkek ve dişi her kişi şaşkın ve perişan olup her ne kadar güvenilmez, duygusuz ve isyankâr var ise günahlarından tövbe ile dönüp uslandılar.
Anılan şehir açıklanan biçimde harap olup Saray-ı Âmire’nin [Topkapı Sarayı] dairesinde olan sağlam duvarlarda ve şerefli haremde olan binalarda dağılma oluştu. Kasırlarının rahatlık veren alanlarından Devletli Padişah’ın ıtırlı gönlüne konan ümitsizlik tozu keder ve teessür verdi.

Gördi çün şehr ü zelzele hâlin
İtdi ihrâc arzun iskâlin
Taht-gâhı koyub hemân ol ân
Cânip-i Edirne’ye oldı revân

(“Şehrin ve zelzelenin hâlini gördüğü için, arzın yükünü dışarı çıkardı. Hemen o an başşehri bırakıp Edirne tarafına yola çıktı.”)

Hisarın ve saray duvarlarının onarılmaya ihtiyaç olan yerleri tamir olunsun diye kullar arasındaki becerikli esnafa ve çevre beldelerden amelelere hazır olmaları emrolundu.

Emr-i âlîşâna idüb imtisâl
Akdı erbâb-ı binâ deryâ-misâl

(“Şanlı emre uyup bina ustaları derya misali aktı.”)

Yorumlar (0)

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

19°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 10 19
5. Gaziantep FK 10 15
6. Kasımpaşa 11 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Tuzlaspor 11 21
4. Samsunspor 11 20
5. Adana Demirspor 10 18
6. İstanbulspor 11 18
7. Altay 10 17
8. Giresunspor 11 17
9. Bursaspor 12 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Ümraniye 12 13
13. Adanaspor 9 12
14. Menemen Belediyespor 10 12
15. Bandırmaspor 11 11
16. Ankaraspor 11 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 10 18
5. West Ham 10 17
6. Southampton 10 17
7. Wolverhampton 10 17
8. Everton 10 16
9. M. United 9 16
10. Aston Villa 9 15
11. Man City 9 15
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. Fulham 10 7
18. West Bromwich 10 6
19. Burnley 9 5
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 11 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Eibar 11 13
13. Deportivo Alaves 11 13
14. Celta de Vigo 12 13
15. Valencia 11 12
16. Real Betis 11 12
17. Osasuna 10 11
18. Real Valladolid 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7
Namaz Vakti 05 Aralık 2020
İmsak 04:22
Güneş 05:55
Öğle 12:58
İkindi 16:45
Akşam 19:50
Yatsı 21:17

Gelişmelerden Haberdar Olun

@