DOLAR
7.3733 +0.11
EURO
8.7467 +0.36
ALTIN
463.359 +0.55
BIST
1084 0.00
19°

Tarihin Bilimsel Mektupları: Bîrûnî ve İbn Sînâ Mektuplaşması

TARİH 25.10.2020, 18:22
12
Tarihin Bilimsel Mektupları: Bîrûnî ve İbn Sînâ Mektuplaşması

Bir üniversite bahçesinde iki genç hayal edelim. Nelerden bahsediyor olabilirler?

Ya da bir zaman makinesindeymiş gibi az daha gerilere, on birinci yüzyıla gidelim. Halife Me’mûn’un yaptırmış olduğu medresenin bahçesinde karşılaşmış birisi on yedi ve diğeri yirmi dört yaşında iki genç. Ve daha sonra ikisi arasında yazılmış, çağlar sonrasına ulaşan mektuplar. Neler konuşulmuş olabilirdi?

Bilim tarihi içerisinde bir yolculuğa çıkmaya niyetleniyorsak, hepsi birbirinden etkileyici muhteşem insanlarla karşılaşmaya ve onların zekalarına hayran olmaya hazırız demektir. Aynı zamanda etkileyici hikayelerinin bir süre tesirinde kalmaya da… Bu hikaye, az evvel de bahsettiğimiz gibi on birinci yüzyılda bir medresede başlıyor. Astronomi, matematik, doğa bilimleri ve coğrafya gibi alanlarda eserler veren bir dehanın, Bîrûnî’nin, yine çalışmalarıyla bugün hâlâ takdirle andığımız İbn Sînâ ile karşılaşmasıyla. Küçük yaşlarda bilime ilgisi başlayan Bîrûnî yaşadığı devirde çalışmaları ile Gazneli Mahmut’un dikkatini çekiyor. Hatta öyle ki hükümdar Hindistan’a yaptığı seferlerde bu bilim insanını yanında götürüyor. Fakat bu seferler Bîrûnî için bilimsel çalışmalarını geliştirebileceği bir fırsata dönüşüyor. Mesela, azmi ve merakı bu seferler sırasında Hint matematikçilerinden trigonometriyi öğrenmesine vesile oluyor. Bununla da kalmıyor elbette. Gökyüzü gözlemleri için çeşitli aletler üretiyor ve üzerinde çalıştığı alanlarda pek çok ilke imza atıyor.

Tekrar o güne, iki dehanın karşılaştığı ana dönelim. Küçük yaşlarda geometri, aritmetik, felsefe, tıp gibi konularda araştırmalar yapmış, bilim tarihi yolculuğunda sıklıkla başarılarıyla karşımıza çıkan bir başka deha ile tanışma… Düşünün ki henüz on altı yaşındayken tecrübesine başvurulan bir hekimdir İbn Sînâ. Bîrûnî ve İbn Sînâ’nın karşılaşması, belki de bütün bilim tarihçilerinin gerçekleştiremeyecekleri bir hayallerinin gerçekleştiği, hatta belki kıskanarak seyrettikleri bir andır. Hatta bilim tarihçilerinin yanı sıra merak eden, bazı soruların çözümleri için uzun uzun derinlere dalan herkes için daha da kıskanılacak olan, iki deha arasında cereyan eden mektuplaşmadır. Zira büyük bilim insanı Bîrûnî’nin de zihninde çözümleyemediği sorular vardır. O, cevap almak, merak ettiği şeyler hakkında tartışmak üzere İbn Sina’ya on soruluk bir mektup yazmış, başarılı hekim onun bu sorularını kendisi de ifade ettiği üzere kısa ve hızlı şekilde yanıtlamıştır. Böylesi muazzam bir diyalogdan bize, maddelerin dönüşümüne, evrenin niteliğine, gök cisimlerinin hareketlerine ilişkin kıymetli tartışmalar ve ayrıca dönemin iki önemli bilim insanının fikirleri hakkında pek çok bilgi ulaşmıştır. Bu mektuptan günümüze ulaşanların en kıymetlisi ise 27 yaşındaki parlak deha Bîrûnî’nin, yaş ve tecrübeye yönelik önyargılardan muaf şekilde 16 yaşındaki başarılı hekim İbn Sinâ ile tartışabilmesi, dahası onu “fazıl bir delikanlı” olarak anmasıdır.

Siz de hem üzerinde konuştukları konulara dair hem de dönemin bilimsel ortamının ne kadar verimli olduğuna dair bizi bilgilendiren bu mektubun ayrıntılarına ulaşmak isterseniz Türk Tarih Kurumu Yayınlarından çıkan, Beyruni’ye Armağan adlı eseri edinebilirsiniz.

Topkapı Sarayı Kütüphanesi III.Ahmed Koleksiyonu 3505 Biruni  el-İstî’âb

Yorumlar (0)

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

19°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 10 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. Fulham 10 7
18. West Bromwich 10 6
19. Burnley 9 5
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7
Namaz Vakti 01 Aralık 2020
İmsak 04:22
Güneş 05:55
Öğle 12:58
İkindi 16:45
Akşam 19:50
Yatsı 21:17

Gelişmelerden Haberdar Olun

@