DOLAR
8.6224 -0.27
EURO
10.2987 -0.19
ALTIN
494.467 -0.08
BIST
1408 -0.14
26°

Jön Türkler’in Araplardaki izdüşümü

Çeşitli nedenlerle Avrupa’da toplanan ve bilhassa Sultan İkinci Abdulhamid’in iktidarına karşı muhalefet ortak paydasında bir araya gelen “Jön Türkler”, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılış döneminin belki de en önemli toplumsal hareketini oluşturuyordu. İlginçtir, aynı yıllarda, Arap dünyasının kendi içinde de, Arap milliyetçiliği ortak paydasında buluşan bir grup daha yeşermeye başlıyordu ve isimleri de aynıydı: “Fetât”, yani “Genç Araplar”.

TARİH 04.06.2021, 03:06
Jön Türkler’in Araplardaki izdüşümü

Çeşitli nedenlerle (ilim tahsili, seyahat, iltica, siyasi mücadele vb.) Avrupa’da toplanan ve bilhassa Sultan İkinci Abdulhamid’in iktidarına karşı muhalefet ortak paydasında bir araya gelen “Jön Türkler”, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılış döneminin belki de en önemli toplumsal hareketini oluşturuyordu.

1850’lerden itibaren ilk kez Batılılar tarafından kullanılan bu tanımlama, 1900’lerin başında artık kalabalık bir muhalif kitleyi ifade ediyordu.

İlginçtir, aynı yıllarda, Arap dünyasının kendi içinde de, Arap milliyetçiliği ortak paydasında buluşan bir grup daha yeşermeye başlıyordu ve isimleri de aynıydı: “Fetât”, yani “Genç Araplar”.

 

Fetât Hareketi, 1911 yılında, hepsi de Suriye, Lübnan ve Filistin’de gelip Paris’te ilim tahsiline başlayan bir grup genç Arap tarafından kuruldu.

Kurucu kadronun en tanınmış ismi, Suriyeli Cemil Merdam Bey’di (1894-1960). Kendilerine önce “Dâd harfi ile konuşanlar cemiyeti” (Cem’iyyet en-Nâtikîn bi’d-Dâd) diyen Araplar, daha sonra topluluklarının ismini “Cem’iyyetu’l-Arabiyye el-Fetât” olarak değiştirdiler.

Paris’teki üye sayısı kısa zaman içinde yüzleri bulan Fetât’ın çıkış noktasında ana hedefi, Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde özerk bir Arap yönetiminin kurulmasına çalışmaktı.

Kuruculara göre, Araplar kendi iç işlerinde, yönetimde, eğitimde, adalet sisteminde ve ekonomide bağımsız olacak, ancak dış işlerinde başkent İstanbul’a bağlı kalacaklardı.

1913’te, yani Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesinden hemen önce merkezini Beyrut’a taşıyan Fetât, en büyük şubesini ise Şam’da açtı. Birinci Dünya Savaşı’nın atmosferinde, Fetât’ın kurucu ilkeleri ve ana hedefi önemli bir değişim geçirdi. Fetât artık Osmanlı İmparatorluğu egemenliğinden kurtulup bağımsızlığını kazanmış bir Arap coğrafyası amacına kilitlenmişti. Bu bağlamda, Şerif Hüseyin’in oğlu Emir Faysal’la bağlantı kuran hareket, lider olarak da Faysal’ın benimsedi. Faysal bağlantısı, Fetât’a, otomatikman İngilizlerle de diyalog kurma yolunu açıyordu. Hareket, böylece İngiltere’nin direkt etkisi altına girdi.

Hareketin 1915’te yayımladığı protokol, bütün üyelerine ve sempatizanlarına İngiltere saflarında Osmanlı’ya karşı savaş çağrısında bulunuyordu.

Birinci Dünya Savaşı’nın bitiminde, Emir Faysal’ın yaklaşık iki yıl (1918-1920) süren Şam hâkimiyeti sırasında, Fetât Hareketi en canlı ve güçlü dönemini yaşadı. Faysal’ın kabinesinin çoğu Fetât bağlantılı isimlerden oluşurken, hareket kendisini “Hizbu’l-İstiklâli’l-Arabî” isimli siyasî bir partinin maskesi arkasına gizledi. Hem Fransızların Faysal üzerindeki dayanılmaz baskısı hem de Faysal’ın bizatihi kendisinin Siyonistlerle girdiği karmaşık ittifak, Fetât saflarında kısa sürede çözülmelere neden oldu.

Faysal 1920’de nihayet Fransızlar tarafından tahttan indirilip Suriye’den Irak’a sürgün edildiğinde, Fetât da artık dağılmanın eşiğine gelmişti.

Üyelerinin birçoğu, sonrada kendi ülkelerinde Arap milliyetçiliğinin sembol isimlerine dönüşen Fetât Hareketi, 1920’den sonra bir daha eski aktivitesini ve dinamizmini gösteremedi. Tıpkı “Jön Türkler” gibi, “Genç Araplar” hareketi de, böylece Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılma döneminde ortaya çıkan heyecanlı bir sosyal hareket olarak tarihin sayfalarındaki yerini aldı.

Yorumlar (0)
Günün Karikatürü Tümü

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

26°
parçalı az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Namaz Vakti 23 Haziran 2021
İmsak 03:18
Güneş 05:14
Öğle 12:56
İkindi 16:53
Akşam 20:28
Yatsı 22:15

Gelişmelerden Haberdar Olun

@