13.01.2020, 10:36 266

Süleymani Operasyonu ve Irak’taki İran Nüfuzu

İran için “Irak Şia’sı”nın, İran sınırları dışında yaşayan Şii topluluklar arasındaki en önemli topluluk olduğu söylenebilir. Irak’taki Şiiler Irak iktidarını ellerinde tutarak Irak’ı İran etrafında dönen güdümlü bir ülke haline getirmişler. Irak’ın, İran için vazgeçilmez hale gelmesinin üç ana unsura bağlamak mümkündür: Birincisi Ortadoğu’daki İran nüfuzunun genişletilmesi için önemli bir geçit noktası ve savaşçı toplama kaynağı. İkincisi ekonomik olarak Amerika’nın uyguladığı ambargoyu hafifletmek için hem önemli bir pazar hem de para kaçakçılığı yolu ile sıcak doların önemli bir kaynağı. Üçüncüsü ise Kerbela, Necef ve Bağdat gibi şehirlerdeki, Şiiler için kutsal sayılan, Ehl-i Beyt imamlarının mezarlarının bulunması ve bu mezarları, İran’ın kendi kontrolünde bulundurma isteğidir. İran, bu nedenlerden dolayı, Irak Şia’sının kendisine olan bağlılığını artırarak Irak’taki nüfuzunu genişletmişti.

Irak Şia’sına gelince onları yönlendiren iki duygu vardır. Birincisi Şiilik kimliklerinden kaynaklanan mezhepçilik duygusu. Bu duygu Şiilik kimliğini tehlikede hissettikleri zaman yükselmektedir. İkinci ise Iraklılık kimliklerinden kaynaklanan vatani duygudur. Bu duygu ise kendilerini güvende hissettikleri zaman yükselmektedir. Mezhep duygularında İran’a bağlı oldukları gibi vatani duygularında Irak kimlikleri ön plana çıkmaktadır. Bu yüzdendir ki Şii olarak kendilerini tehlikede hissettikleri zaman ilk sığınacakları mercî İran’dır. İŞİD tehlikesinin yükseldiği sıralarda güvende hissetmedikleri Şiilik kimliklerini korumak için İran’dan destek istemişlerdir. Böylece İran kontrolünde Irak’ta bir dizi Şii milis güç oluşturulurmuş ve bu oluşumlar İranlı uzmanlar tarafından eğitilmiştir. Hatta İŞİD ile mücadeleyi Kasım Süleymani’nin kendisi yönettiği söylenmektedir.

Ancak mezhebi açıdan kendilerini güvende hissettikleri zaman İran’ın da olasa Irak’taki yabancı nüfuza karşı çıkabilirler. Bu durum İŞİD tehlikesinin Irak’ta bitmesi sonrasında net bir şekilde görülmüştür. Zira Süleymani’nin öldürülmeden önceki sürece bakarsak Irak Şiilerinin arasında bir “İran Nüfuzu” karşıtlığı oluşmuştu. İran nüfuzuna karşı koymak için halk meydanlara inerek eylemler gerçekleştirmiştir. Eylemciler, İran’a göbekten bağlı olan Irak Hükümeti’nin istifasını, Irak’ta İran nüfuzunun son bulmasını ve İran’ın, Irak’ta yıllarıdır oluşturmaya çalıştığı mezhepçilik temeline dayalı yönetim sisteminin değiştirilmesini istemişler. Hatta bu eylemlerdeki daha önemli gelişmelerden birisi ise İran konsolosluklarının basılarak ateşe verilmesi ve İran Devrim Lideri Hameny’in fotoğraflarının yırtılarak ayaklar altına alınmasıdır.

İŞİD tehlikesinin son bulması ile Şiilik kimliklerine yönelik tehdit kaygıları ortadan kalkan Irak Şia’sının geçtiğimiz aylarda İran karşıtı eylemlere başlaması, Suudi Arabistan’ın teşvikleri ile de Ortadoğu’da İran nüfuzunu sınırlandırmaya çalışan ABD tarafından yanlış değerlendirilmiş olmalıdır ki Irak Şialarının İran’a karşı olduğu düşüncesine kapılmıştır. Tam da bu zamanlamada Şam’dan Bağdat’a geçen General Kasım Süleymani’yi hedef alarak kendisi ile birlikte Iraklı bazı üst düzey milis liderlerini de bir hava saldırısı ile öldürmüştür. ABD’nin böyle bir saldırı girişimine girmesi için bir kaç gün önce İran’a bağlı bazı militanların ABD konsolosluğuna saldırması bu operasyona zemin hazırlamıştı.

Süleymani’ye gelince O, sadece bölgedeki İran nüfuzunun bir sembolü değil aynı zamanda bölgedeki Şiaların nerde ise bir “Mehdi”si haline gelmiştir. Bölgedeki krizlerde önemli roller üstlenerek savaş meydanlarında da bulunmuştur. Bu rolleri sayesinde bölgedeki Şiilerin gözünde bir kurtarıcı olarak görülmüştür. Süleymani bölgedeki Şiiler üzerinde büyük bir nüfuza sahip olmuş ve özellikle Irak’taki hükümeti oluşturan Şii siyasiler ile çok güçlü ilişkiler geliştirmiş, hatta bazı Iraklı Şii liderler onu rol model olarak almışlardır.

Süleymani ile bazı Iraklı Şii milis liderlerinin Amerika tarafından öldürülmesi, Irak Şiilerinin Şiilik kimlikleri konusunda tekrar kaygılarını alevlendirmiştir. Böylelikle Şiilik kimliği konusunda başları sıkışan Iraklı Şiiler her zamanki gibi İran’a yönelmişler. İran ise bu krizi kendi lehine çevirmekte başarılı bir şekilde yönetebilmiştir. Hem Irak’ta hem İran’da milyonlarca insanın katılımını sağlayarak Süleymani’ye büyük cenaze törenleri düzenlemiş ve cenazeyi bir kaç gün defnetmeyerek gündemde sıcak tutulmasını sağlamıştır. Böylece Irak Şiilerinin Şiilik duygularını yükseltmiş ve nerede ise bir ay önce Irak’taki İran nüfuzunun son bulması için sokaklara dökülen Iraklı Şiiler şimdi Amerikan güçlerinin Irak’tan çekilmesini istemektedirler.

Sonuç olarak İŞİD tehlikesine ortadan kaldırmakla Irak’taki İran nüfuzuna karşı bir darbe indiren ABD yanlış hesaplar sonucunda Kasım Süleymani’yi öldürerek bu nüfuzun tekrar canlanmasına yol açmış oldu.

Yorumlar (0)
Günün Karikatürü Tümü

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Namaz Vakti 24 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı

Gelişmelerden Haberdar Olun

@