DOLAR
8.2228 -0.81
EURO
9.9825 -0.10
ALTIN
485.056 +0.37
BIST
1441 +0.91
04.05.2021, 11:32 967

İbn-i Haldun: Devletin 5 Aşaması

14. yüzyıl devlet adamı, düşünür ve tarihçilerinden İbn-i Haldun; devletlerin de tıpkı insanlar gibi doğup büyüdüğünü, sonrasında yaşlanarak öldüğünü dile getirmektedir. Ünlü düşünür, devletin varlığını sürdürdüğü süreyi beş aşamaya ayırarak günümüz devlet yöneticilerini ikaz etmiştir. Bu beş aşamayı 120 yılla sınırlandırır. Bu aşamaları ele alacak olursak:

Birinci Aşama

Fetihler yoluyla toprak kazanılan, yurt edinilen bu aşama kuruluş aşamasıdır ki bu aşamada yerleşik güçler elinden askerî güç vasıtasıyla iktidar devşirilir. Kan bağlarının çok güçlü olduğu, devletin başının bir hükümdardan çok bir şef gibi hareket ettiği dönemdir. Bu dönemde devlet soy (nesep) birliğine dayandığı için aynı soydan gelenler arasında organik yakınlık arttıkça devlet güçlüdür.

İkinci Aşama

Hükümdarın iktidarı tekeline almaya başladığı bu dönemde hükümdar, kendisinin başa gelmesinde etkin rol oynayan devlet adamlarını birer birer tasfiye etmeye başlar. Elinde bulundurduğu iktidar gücüne ortak olabilecek ne kadar güç odağı varsa ortadan kaldırır. Artık, kan ve akrabalık bağından oluşan yönetim kadrosunun yerini; yalnızca hükümdardan emir alan, maaşlı asker ve bürokratlardan oluşan bir grup almaya başlar. Bunun yanı sıra hükümdara danışmalık eden bilginler sınıfından oluşan bir grup da vardır. İbn-i Haldun bu grubu en kötü siyasal danışmanlar olarak nitelendirmektedir. Yerelden çok evrenseli görmek üzerine eğitim aldıkları, toplumsal ve siyasal olayları özelinde ele almak yerine olaylar arasında kıyaslamalara gittikleri için siyasal önerileri de genellikle fayda vermeyen önerilerdir. Hükümdarlara asıl fayda sağlayan öneriler ortalama zekâya sahip, alelade kişilerden gelmektedir.

Üçüncü Aşama

Bu aşama ekonomik refahın günden güne arttığı, kültür ve sanatın gelişme gösterdiği bir yükseliş ya da gösteriş aşamasıdır. Hükümdar bu aşamada şahsi servetini artırmak, halkının vergilerini azaltmak, devletin mali kaynaklarını artırmak, şehirlerin imarı için uğraşır. Toplumun tüm kesimleri ekonomik refahtan payını alır. Devlet bilimde, güzel sanatlarda ve ticarette vatandaşları teşvik eder. Burjuvazi kültürel faaliyetlere hamilik eder. Refah ve özgürlük devlette hakim olur.

Dördüncü Aşama

Doyum, tatmin ve kendini beğenmenin had safhada olduğu aşamadır. Bu dönemde de ülkeye istikrar ve barış hakimdir. Ancak devlet durağan bir yapıdadır. Yenilikçi hiçbir girişim yoktur. Eski yönetimleri taklit etmekten öteye gidemeyen devlet adamları, mevcudu değiştirmenin devleti yıkacağına inanırlar ve tüm kesimlerden gelen önerilere kulak tıkarlar. Hem devlet adamları hem de halk bu istikrar ve refahın sonsuz olduğuna inanmıştır. Devletin geçmişteki siyasi ve ekonomik birikimlerine göre bu aşama gerçekten de uzun sürebilir. Ancak bu aşamada fark edilemeyen bir gerileme ve çözülme başlar, devlet son aşama olan sefahat ve israf aşamasına doğru hızla yol alır.

Beşinci Aşama

Sefahat, israf ve çöküşün birbiriyle yarıştığı bu aşamada devleti yönetenler, ekonomik ve toplumsal olayları kendi istek ve arzuları doğrultusunda yönetmeye çalışırlar. Onların bu hırsları devlette onulmaz hastalıklar meydana getirir. Devleti yönetenler, lüks içerisindeki iktidarlarını sürdürebilmek, emri altındaki ordunun ve bürokrasinin desteğini sürdürebilmek için vergileri artırma yolunu seçer. Artan vergilerle birlikte ekonomik faaliyetler ve devleti yönetenlerin beklentilerinin tersine devlet gelirleri azalır. Halkın devletten beklentileri azalırken mutsuzluk ve karamsarlık halk arasında yayılır. Ekonomik faaliyetlerin sekteye uğramasıyla birlikte ciddi gelir kaybı yaşayan ve ilerisi için endişelenen insanlar uzun vadeli planlar yapamazlar. Geçim derdine düşen toplumda doğum oranları geriler, nüfus azalmaya başlar. Kalabalık şehirlerde nüfusa bağlı toplum ve çevre sorunları baş gösterir. Devlet hızla çözülmeye, devletin kurumları arasındaki uyum bozulmaya başlar. Devletteki birlik ve nizam yerini karmaşanın getirdiği kaos ortamına bırakır. Devlet, en küçük bir sorun karşısında dahi içinden çıkılamaz yönetim zafiyetleri içine düşer. Sonunda dışarıdan gelen, yeni, güçlü, sağlıklı bir topluluk; devleti ele geçirir ve çürüyen yapıyı ortadan kaldırıp yenisini kurar. Toplumsal ve siyasal şartlar devletin bu aşamalarında birtakım değişiklikler yapsa da İbn-i Haldun’a göre her devlet bu süreçlerden geçer ve bu süreçler döngüsel bir şekilde tekrar eder. Bu süreç toplumsal bir yasa olup kişilerin iradesinin bu döngüyü değiştirmesi güçtür.

“Acaba dünya üzerindeki ABD, İngiltere, Fransa, Almanya gibi ülkeler bu döngünün hangi aşamasında, ülkemiz hangi aşamasında?” İbn-i Haldun’un bu döngüsünden sonra insan bu soruyu kendisine sormadan edemiyor?

Sağlıklı, uzun ömürler diliyorum tüm herkese.

Yorumlar (0)
Günün Karikatürü Tümü

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Newcastle 35 39
15. Brighton 35 37
16. Southampton 34 37
17. Burnley 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Barcelona 35 75
3. Real Madrid 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 35 56
6. Villarreal 35 52
7. Real Betis 34 51
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 34 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29
Namaz Vakti 09 Mayıs 2021
İmsak 03:52
Güneş 05:33
Öğle 12:50
İkindi 16:42
Akşam 19:58
Yatsı 21:31

Gelişmelerden Haberdar Olun

@