DOLAR
8.7643 +0.53
EURO
10.4476 +0.93
ALTIN
502.752 +0.01
BIST
1399 +0.58
17°

Yetmiş yedi yılda biten cami: Mekke Mescidi

Günümüzde Hindistan'ın en büyük camileri arasında gösterilen Mekke Mescidi, 1617 yılında Haydarabad ve çevresinde hüküm süren Kutubşahi Hanedanlığı'nın beşinci hükümdarı Muhammed Kuli Kutub Şah tarafından yaptırılmıştır.

DÜNYA 08.05.2021, 00:17 08.05.2021, 00:25
Yetmiş yedi yılda biten cami: Mekke Mescidi

Caminin üzerindeki kemer bezemeler Mekke'den getirilen toprak ve taşla yapılmış ve bu nedenle caminin adı 'Mekke Mescidi' olarak anılmaya başlamıştır. Yarım asırdan fazla süren inşası, farklı tasarlanmış mimari planı, zengin tarihi ve dini önemi ile Mekke Mescidi Haydarabad’ın en dikkat çeken merkezlerinin başında gelir.

Hindistan’ın Müslüman yoğunluklu şehirlerinden Haydarabad, köklü tarihi ve zengin kültürüyle göz kamaştırıyor. Şehri çepeçevre kuşatan tarihi doku ve anıt eserler geçmişten günümüze bir köprü vazifesi görüyor. Bunlardan biri hiç şüphesiz ‘Laad Pazar’da konumlanmış şehrin en büyük camisi Mekke Mescidi’dir.

16.yüzyılın başlarında Sultan Kuli Kutb-ül Mülk maiyetiyle beraber İran'dan Delhi'ye göç eder. Birkaç yıl sonra sultan ve maiyeti Hindistan'ın Dekkan bölgesine taşınır ve oradaki Behmeni Sultanlığı tarafından kendisine toprak verilir. Behmeniler dağıldığında Sultan Kuli Kutb-ül Mülk bağımsızlığını ilan etmiş ve 1518'de Golconda Kutub-Şahi Hanedanlığı’nın temellerini atmıştı.

Kutubşahiler’in beşinci sultanı Muhammed Kuli Kutub Şah, mimarların ve sanatçıların büyük bir hamisiydi. 1591 yılında Musi Nehri’ne yakın bir yerde günümüzdeki adıyla bilinen meşhur Haydarabad şehrini kurdu. Şehrini eşsiz bir güzellikte tasarlamak isteyen Sultan, dört bir yana haber salarak en iyi mimarların istihdam edilip şehrin inşa planının ortaya konulmasını istedi.

Sultan Muhammed Kuli dönemi, Kutubşahiler’in mimari anlamda zirve noktasına ulaştığı dönem olarak kabul ediliyor.

Bu dönemde Haydarabad şehri kurulmuş, şehrin iki sembol eseri Çar Minar ve Mekke Mescidi inşa edilmiştir.

Günümüzde Hindistan'ın en büyük camileri arasında gösterilen Mekke Mescidi 1617 yılında Haydarabad ve çevresinde hüküm süren Kutubşahi Hanedanlığı'nın beşinci hükümdarı Muhammed Kuli Kutub Şah tarafından yaptırılmıştır.

Kaynaklara göre caminin yapımında 8 bin kişi çalışmıştır.

Bu eşsiz eser, tam 77 yıl sonra 1694 yılında Babürlü Sultanı Evrengzib döneminde tamamlanabilmiştir.

Muhammed Kuli Şah caminin temelini atmış ve ilk taşını bizzat kendisi döşemiştir. Caminin üzerindeki kemer bezemeler Mekke'den getirilen toprak ve taşla yapılmış ve bu nedenle caminin adı 'Mekke Mescidi' olarak anılmaya başlamıştır.

 

10 bin kişiye aynı anda ibadet imkanı sunan cami, Hz. Peygamber’e ait bir saç teline de ev sahipliği yapmaktadır.

Yarım asırdan fazla süren inşası, farklı tasarlanmış mimari planı, zengin tarihi ve dini önemi ile Mekke Mescidi Haydarabad’ın en dikkat çeken merkezlerinin başında geliyor. İnşaatında kesilmiş büyük granit taşı kullanılmış ve Mekke'den geldiğine inanılan küçük kırmızı tuğlalar caminin orta kemerinin üzerinde konumlanmıştır. Camide 1803 yılından itibaren Asaf-Şahi hanedanına mensup nizamların (sultan) mezarları medfundur.

Caminin içinde on beş kemerli sütun bulunmaktadır ve beş koridora ayrılmıştır. Kur’an ayetleri ile süslenmiş kapılar ve kemerler heyecan uyandırmaktadır. Caminin ana gövdesi, granitten oluşan iki sekizgen sütun arasına sıkıştırılmıştır. Caminin iç merkezi 75 feet yüksekliğinde, 220 feet genişliğinde ve 55 feet uzunluğundadır. On beş kemer, caminin ana merkezi ile çatıyı tam olarak desteklemektedir. Ön avluyu kuşatan mermerden yapılmış bir su havuzu bulunmaktadır. Kutubşahi Hanedanlığı’nın mimari tarzını sergileyen çiçek motiflerinin yanı sıra caminin etrafını saran mimari kornişler estetik bir hava katmaktadır.

Caminin dikkat çeken bir diğer özelliği ise minarelerinin özgün yapısıdır. Sekizgen balkonlu köşe minarelerin yüksekliği düşüktür ve caminin parapet (çatı) seviyesinin üzerine çıkmamaktadır. Minare kubbeleri daha sonra Babürler tarafından eklenmiştir. Minareler kemerli bir galeri şeklindedir ve kubbeler ana gövdeye nazaran incedir.

Cami şehre gelen yabancıların en gözde ziyaret merkezlerinden biriydi. 17.yüzyılda Doğu’ya yaptığı gezileriyle tanınan Fransız seyyahı Jean-Baptiste Tavernier, görkemli Mekke Mescidi'nin yapım aşamasında Haydarabad'daydı. Mimarinin ihtişamıyla şaşkına dönen seyyah, seyahatnamesinde;

“Tamamlandığında tüm Hindistan'ın en büyüğü olacak olan bu muhteşem cami, inşa edilmeye başlanmasından bu yana yaklaşık 50 yıl geçti.” şeklinde ifade etmektedir.

Öte yandan Osmanlı döneminde yaşamış Eğirdirli Süleyman Şükrü Bey’in seyahatlerini konu alan ve 1900’lü yılların başında basılan ‘Seyahatü’l Kübra’ eserinde Haydarabad’dan bahsedilmekte ve şehirdeki en meşhur tarihi eserler arasında Mekke Mescid ile Çar Minar örnek gösterilmektedir;

Şehirde mevcut âsâr-ı atîkanın eşheri, Mekke Mescid ile Çar Minar ve Kal’a-i Gulkünde’nin Bala Hisarı’dır.

 

Caminin yapım süresinin uzaması ve bir türlü bitirilememesi üzerine çeşitli rivayetler vardır. Bu durumun temel sebebi olarak egemenlik nişanesinin göstergesi kabul edilen Cuma hutbelerinde okutulan isim tartışması gösterilmiştir. Şehir tarihçilerinin iddiasına göre Kutubşahiler’in egemenliği sırasında İran Safevi Şahlarının isimleri, Haydarabad'ın tüm camilerindeki Cuma vaazlarında özellikle belirtiliyordu.

Bu durum Hindistan’daki en büyük devlete sahip Babürlü sultanlarının tepkisine yol açmış ve Kutubşahiler’in ortadan kaldırılmasının nedenlerinden biri olarak Cuma hutbelerinde İran Şahı'nın (Safevi) isminin zikredilmesi gösterilmiştir. Babürlü Sultanı Şah Cihan bu duruma o kadar öfkeliydi ki, Kutubşahiler’e Cuma namazında İran Şahı’nın adını anmaması için bir mektup göndermiştir.

Tarihçi Abdulmecid Sıddık, ‘Golconda Tarihi’ adlı eserinde, Şah Cihan’ın “Safevi Şah’ının adının terk edilmesi ve Cuma hutbesinde ve sikkelerde kendi adının yer almasını” emreden sözlerini aktarmaktadır.

Şah Cihan döneminde uzun yıllar kuşatma altındaki Haydarabad’ı korumak için şehir sakinleri Golconda Kalesi'nin savunmasına koşarken Mekke Mescidi’nin inşaatı her zaman duruyordu.

Şah Cihan’ın oğlu Sultan Evrengzib döneminde Babürlerin egemenliği altına giren şehirdeki Mekke Mescidi, temelin atılmasından 77 yıl sonra bitirilebilmiştir.

Aradan geçen 500 yılda İran kökenli Kutubşahiler’den Babürler’e geçen ve yapımı tamamlanarak ibadete açılan Mekke Mescidi, günümüzde Haydarabad için tarihi, dini ve kültürel bir öneme sahiptir. 1979 İslam Devrimi'nden bu yana İran, Haydarabad’a özel bir ilgi göstermektedir. İran eski Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi, Haydarabad'ı ziyaret eden ilk İran Cumhurbaşkanı’dır (28 Ocak 2004), ancak cuma namazı kılmamıştır.

Şimdiki İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, Haydarabad'ı ziyaret eden ikinci İran Cumhurbaşkanı olmasının yanında, Mekke Mescidi’nde Cuma namazı kılan ve hutbede cemaate hitap eden ilk İran devlet başkanıdır (15 Şubat 2018).

Haydarabad, İran'la beş asır öncesine dayanan kültürel, dini ve ekonomik bağlara sahip bir şehir olarak gösteriliyor.

Halihazırda Tahran yönetimi, Haydarabad’ın İsfahan modelinde planlandığını ve şehrin sembol eserleri Mekke Mescidi ile Çar Minar’ın mimarı açıdan İran kökenli olduğunu vurgulamaktadır. Dolayısıyla Haydarabad’ın kültürel eserleri siyasi açıdan propaganda malzemesi yapılabilmektedir.

Mekke Mescidi, Haydarabad mimarisinin Çar Minar ile en değerli iki parçasından biridir. Her yıl binlerce ziyaretçi, çarpıcı mimarisi ve ihtişamı için şehrin en kalabalık çarsısında konuşlanan Mekke Mescidi’ni ziyaret ediyor. Ramazan ve Muharrem ayında iftar sofralarının kurulduğu ve kalabalık cemaatlerin toplandığı Mekke Mescidi, Haydarabad şehrinin eski geleneklerinin yaşatıldığı ve zengin tarihi mirasının korunduğu kutsal bir mekandır. 

Kaynak: Mecra/Abdulkadir Aksöz

Yorumlar (0)
Günün Karikatürü Tümü

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

17°
az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Namaz Vakti 22 Haziran 2021
İmsak 03:17
Güneş 05:13
Öğle 12:55
İkindi 16:53
Akşam 20:28
Yatsı 22:15

Gelişmelerden Haberdar Olun

@