Somali seçimlere hazırlanıyor

Somali’deki kurumların zayıflığı nedeniyle çözümsüz kalan siyasi anlaşmazlıklar, uluslararası topluma ülke siyasetinde çok önemli bir alan açıyor.

DÜNYA 06.08.2021, 23:12
Somali seçimlere hazırlanıyor

Uluslararası aktörler siyasi anlaşmazlıkların çözümünde verdikleri siyasal ve finansal destek ile bir anlamda sürece olumlu katkı sağlamış oluyor. Somali gibi iç savaş yaşamış ülkelerde politikacılar, demokratik deneyime sahip olmamasına rağmen, demokratik kurumlara saygı göstermek ve periyodik seçimlerle siyasi aktörleri siyasi ofisleri barışçıl bir şekilde ele geçirmeye teşvik etmeli. Bu nedenle seçilecek cumhurbaşkanından, her şeyden önce iç savaşa yol açabilecek tüm siyasi anlaşmazlıkları önlemek ve çözmek için hükümetin kurumlarını güçlendirmesi bekleniyor.

Somali, 1991’de yaşanan ve merkezi hükümetin çökmesi ile sonuçlanan siyasi kriz sonrasında federal yapıda yeni seçimlere hazırlanıyor.13 yıllık siyasi istikrarsızlığın ardından 2004 yılında başlayan federalleşme süreci, 2012yılında tamamlandı ve o tarihten itibaren iktidara gelen cumhurbaşkanlarından hiçbiri ikinci defa seçilemedi. Ancaksiyasi analistler tarafından, 2017’de seçilen Cumhurbaşkanı Muhammed Abdullah Fermacu’nun Ekim 2021'de yapılacak seçimlerde ikinci defa seçilebileceği düşünülüyor. Ekim 2021’de yapılacak seçimleri Somali için farklı ve önemli kılan nokta da işte burası.

Somali'de her dört yılda bir yapılan parlamento, üst meclis ve cumhurbaşkanlığı seçimleri siyasi aktörler arasında yaşanan çatışmalar yüzünden ertelendi. Aktörler arasındaki uzun siyasi krizlerin ardından 2021 Haziran’da seçim kararı alınmış ve süreç başlamıştı. Önümüzdeki ekim ayında yapılacak parlamento ve senato seçimlerinin ardından, taraflar mecliste cumhurbaşkanını seçmek için bir araya gelecek.

Peki, Somali’de seçim sistemi nasıl çalışıyor? Somali’de yapılan parlamento, senato ve ardından cumhurbaşkanı secimleri, ancak çağdaş teorilerden “güç paylaşımı” kavramı ile anlaşılabilir. Mevcut sistemde Somali halkı doğrudan sandıklara gidip oy kullanamıyor, ancak mensup oldukları kabileler ile siyaset sahnesinde söz söyleme hakkına sahip olabiliyorlar. Devlet, güç paylaşımında en önemli paya sahip dört büyük kabileye ek olarak azınlık kabul edilen diğer kabileler ile siyaset mekanizmasını inşa ediyor. Somali’de kabileler; ekonomik ve siyasi güçleri, nüfusları ve sahip oldukları bölgeye göre küçük ya da büyük olarak ayrılmış durumda. Önce her kabile kendi halkı içerisinden delegeler seçiyor, ardından delegeler de mecliste bulunan parlamenterleri seçiyor. 135 klan liderinin seçtiği 27 bin 775 delege, 275 milletvekilini seçiyor ve eyalet meclislerinin seçtiği 54 senatör, seçimin ardından cumhurbaşkanını belirlemek için bir araya geliyor.

2017’de seçilen Cumhurbaşkanı Muhammed Abdullah Fermacu, seçimlerin ardından, seçim kanununu değiştirmek ve “bir kişi bir oy” ilkesini getirmek için ciddi bir çaba ortaya koydu. Gerek muhalefet aktörlerinin karşı duruşları gerekse de süreç içerisinde yaşanan diğer aksaklıklar sebebiyle “bir kişi bir oy” kampanyası başarılı olamadı ve kabileler üzerinden işleyen sistem değiştirilemedi. İşte şimdi yeni Somali seçimlerine de bu şartlar altında gidiliyor.

Fermacu rejimi, merkezi hükümeti güçlendirmeye ve bir dış politika oluşturmaya çalışırken, Puntland ve Jubaland gibi bazı federal üye devletler, dışişleri kararlarını istişare etmeyi talep ederken, merkezi hükümetin tek başına dış politikaya karar veremeyeceğini vurguladı. Ve bu durum siyasi çatışmalara yol açtı. Fermacu yönetimi merkezi hükümeti güçlendirmek ve “bir kişi bir oy” ilkesini gerçekleştirmek için Şubat 2021’de parlamentodan, görev süresini 2 yıl daha uzatan kararı geçirmişti. Hükümetin bu hamlesi ise mevcut siyasi kriz ortamında bardağı taşıran son damla oldu ve Fermacu geri adım atmak zorunda kaldı.

Muhammed Abdullah Fermacu, cumhurbaşkanlığı döneminde Başbakan Muhammed Hüseyin Roble'ı seçimleri yürütmek ve güvenliği sağlamakla görevlendirdi. Fermacu’nun bu görevlendirmesi, diğer siyasi partiler ve federal üye devletler tarafından büyük ölçüde memnuniyetle karşılandı. Süreç uluslararası aktörlerin de dahil olması ile birlikte çözüldü ve Başbakan Muhammed Hüseyin Roble ve eyaletlerin de ortak kararı ile Haziran 2021’de seçim kararı alındı. Tüm bu şartlar birlikte düşünüldüğünde, yeni yapılacak seçimlerin bir anlamda federal devletlerle merkezi hükümet arasında bir güç çekişmesine de sahne olacağı kolaylıkla söylenebilir.

Merkezi hükümetin çöküşünden sonra Somali siyasi kültürü, cumhurbaşkanlığına yeniden aday olan hiç kimsenin yeniden seçilmediğini gösteriyor. Başkan Fermacu ise merkezi hükümetin çöküşünden sonra ortaya çıkan siyasi kültürü kırmaya ve yeniden seçilmeye çalışıyor. Somalili seçim analistleri de bir yandan Fermacu'nun istatistiklere göre, 10 Ekim 2021 başkanlık seçimlerini önde götürdüğünü ve hala muhalefet adaylarının önünde olduğunu iddia etmeye devam ediyor. Merkezi hükümetin güçlü bir yapıya kavuşmasını isteyen Fermacu'nun, Güneybatı Eyaleti (Southwest State), Hirshabelle Eyaleti, Galmudug Eyaleti’nin parlamentolarında en fazla sayıyı kazanacağı, federal devletlerin güçlü yapısını sürdürmesini talep eden muhalefet adaylarının ise Jubaland ve Puntland'da sandalyelerin çoğunluğunu alacağı tahmin ediliyor.

Mevcut şartlar içerisinde, Somali'deki seçimlerin analiz edilmesi son derece zor. Siyasi süreç istikralı ülkelerde olduğu gibi kurumlara değil, kişisel çıkarlara bağlı olduğu için her an her şey değişebilir.

Somali’deki kurumların zayıflığı nedeniyle çözümsüz kalan siyasi anlaşmazlıklar, uluslararası topluma Somali'deki seçimlerin yürütülmesinde çok önemli bir alan açıyor. Uluslararası aktörler siyasi anlaşmazlıkların çözümünde verdikleri siyasal ve finansal destek ile bir anlamda sürece olumlu katkı sağlamış oluyor.

Sonuç olarak; Somali gibi iç savaş yaşamış ülkelerde, politikacılar, demokratik deneyime sahip olmamasına rağmen, demokratik kurumlara saygı göstermek ve periyodik seçimler ile siyasi aktörleri, siyasi ofisleri barışçıl bir şekilde ele geçirmeye teşvik etmeli. Bu nedenle seçilecek cumhurbaşkanından, her şeyden önce iç savaşa yol açabilecek tüm siyasi anlaşmazlıkları önlemek ve çözmek için hükümetin kurumlarını güçlendirmesi bekleniyor.

 

Yorumlar (0)
Günün Karikatürü Tümü

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Namaz Vakti 05 Temmuz 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı

Gelişmelerden Haberdar Olun

@