DOLAR
7.4248 +0.53
EURO
8.9666 +0.52
ALTIN
410.371 -0.04
BIST
1531 +0.13
-1°

Celaleddin Harzemşah'ın mezarı Silvan'daymış

Süleyman Şah'ın oğlu Sultan 1'inci Kılıçarslan ile kızı Saide Hatun'un Diyarbakır'ın Silvan ilçesindeki mezarlarının bulunmasının ardından Büyük Selçuklu Devleti'nin mirasçısı olarak 11'inci yüzyılda kurulup, yaklaşık 200 yıl hüküm süren ve Moğolları ilk defa durduran Harzemşahlar Devleti'nin son hükümdarı Celaleddin Harzemşah'ın mezarının da Silvan'da olduğu belirtildi. Dicle Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı Doç. Dr. Oktay Bozan, Celaleddin Harzemşah'ın mezarının Silvan'daki Şeyh Halil Türbesi Mezarlığı'nda olduğunu söyledi

TARİH 19.02.2021, 11:07
14
Celaleddin Harzemşah'ın mezarı Silvan'daymış

Dicle Üniversitesi'nce kurulan komisyonun, Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu olan ve kazandığı savaşlarla Haçlı hareketini durduran Süleyman Şah'ın oğlu Sultan 1'inci Kılıçarslan ile kızı Saide Hatun'un Diyarbakır'ın Silvan ilçesindeki mezarlarının bulunması için yaptığı çalışmaların sonuç vermesinin ardından araştırmalara devam edildi.

DHA'nın haberine göre Büyük Selçuklu Devleti'nin mirasçısı olarak 11'inci yüzyılda kurulup, yaklaşık 200 yıl hüküm süren Harzemşahlar Devleti'nin son hükümdarı Celaleddin Harzemşah'ın mezarının da Silvan'da olduğu belirlendi. Komisyon, Cengiz Han'ın ordularını üst üste mağlup ederek, 'Moğol ordularının yenilemeyeceği efsanesini yerle bir eden hükümdar' olarak anılan Celalettin Harzemşah'ın mezarının bulunması için çalışma başlattı.

'Hindistan, kirman ve ırak bölgelerinde moğollarla mücadele etti'

Dicle Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı Doç. Dr. Oktay Bozan, Harzemşahların, Harzem bölgesinde 200 yıl hüküm sürdüğünü belirterek 1220 yılında Celaleddin Harzemşah'ın, devletin başına geçtiğini söyledi. Celaleddin Harzemşah'ın, Moğolları yeryüzünde ilk defa durduran, Moğollara karşı kafa tutan ve direniş gösteren aktör olduğunu kaydeden Bozan, şöyle konuştu:

"Harzemşahlar diye bir devlet var; yaklaşık 150- 200 yıl gibi bir süre Harzem bölgesinde hüküm sürmüş olan, zaman içerisinde imparatorluğa dönüşmüş olan bir devlet. Yaklaşık 8 hükümdarı var, son hükümdarı da Celaleddin Harzemşah'tır. Harzemşah'tan önce babası Muhammed döneminde tarihe yeni bir aktör çıkıyor, Moğollar. Cengiz İmparatorluğu doğuyor. İslam dünyasını etkileyen ve ciddi anlamda yıkıcı etki oluşturan Moğollar'ın bu dönemde ortaya çıkması, özelde Harzemşah'ları genelde ise bütün Orta Doğu'yu şekillendirecektir. Alaaddin Muhammed adındaki Celaleddin Harzemşah'ın babası, Cengiz'e karşı tutunamıyor, başarısız oluyor, tüm savaşlarda ciddi kayıplar vererek ülkesi işgal ediliyor. 1220 yılında Celaleddin Harzemşah, devletin başına geçiyor. Bunun iki problemi var; birincisi içeride siyasi birliği sağlaması gerekiyor, ikincisi ise Moğolların işgal ettiği ülkesini yeniden siyasi birliğe kavuşturması gerekiyor. Bu açıdan defalarca Hindistan'da, Kirman bölgesinde, Irak bölgesinde Moğollarla mücadele ediyor. Moğolları yeryüzünde ilk defa durduran, Moğollara karşı kafa tutan, direniş gösteren bir aktördür Celaleddin Harzemşah. Tarihte umudun ve mücadelenin sembolüdür. Bu başarılarla İslam dünyasında çok karizmatik, gıpta edilen ve hayranlık duyulan bir şahıs oluyor."

'Moğollar, harzemşah için 15 bin kişilik özel birlik kurdu'

Moğollara karşı zafer kazanan Celaleddin Harzemşah'ın, o dönemde Ahlat'ı işgal ettiğini vurgulayan Doç. Dr. Oktay Bozan, bu hatayla Anadolu Selçuklu Devleti ile Eyyubileri karşısına aldığını kaydetti. Bu nedenle Moğollara karşı bir araya gelmesi gereken 3 İslam devletinin, güçlerini kendi içlerindeki iç mücadelede tükettiğine dikkat çeken Bozan, bunu fırsat bilen Moğolların Harzemşah'ı tasfiye için 15 bin kişilik özel birlik kurduğunu aktardı. Bozan, "Böylece Yassı Çemen Savaşı yaşanıyor ve Yassı Çemen Savaşı'nda Anadolu Selçuklu Devleti'yle Eyyubiler, Harzemşahları yeniyorlar. Aslında Moğollara karşı bir araya gelmesi gereken 3 İslam devleti, böylece güçlerini kendi içlerindeki iç mücadelede tüketmiş oluyorlar. Bu durum üzerine Celaleddin Harzemşah, artık dost olması gerekenlerle muhalif konuma düşmüş ve doğuda da Moğollar, ısrarla Celaleddin Harzemşah'ı tasfiye etmek için 15 bin kişilik özel birlikler oluşturarak tasfiye etmeye çalışıyorlar. Bu aşamada Celaleddin Harzemşah, Van, Bitlis, Mardin, Diyarbakır, Silvan, Hani bölgelerinde dolaşarak varlığını idame ettirmeye ve Moğolların tasallutundan kurtulmaya çalışıyor" dedi.

'Karargahı basılıyor, sığındığı dağı eşkıyalar kuşatıyor'

Diyarbakır ile Silvan arasında Moğolların gece karargahı bastığını ve Celaleddin Harzemşah'ın baskından sağ kurtularak Silvan'ın kuzeyinde dağa sığındığını söyleyen Doç. Dr. Bozan, Harzemşah'ın burada eşkıya grubu tarafından kuşatıldığını anlatarak, şunları kaydetti:

"1231'de Diyarbakır- Silvan arasında muhtemelen Ambar Çayı'nın olduğu bölgede karargahının olduğu yerde bir gece baskınına maruz kalıyor. Gece baskınında askerlerinin bir kısmı öldürülüyor, kendisi de sağ olarak kurtuluyor. Silvan'ın muhtemelen kuzey bölgesinde bir dağa sığındığı zaman eşkıyalar tarafından çevresi kuşatılıyor. Celaleddin Harzemşah, eşkıya liderine kendisinin bir sultan olduğunu, kendisi hakkında acele karar vermemeleri gerektiğini, kendisinin ya memleketine gitmesine izin verilmesini ya da Silvan Emiri olan Şahabettin'e götürülmesini, götürülmesi halinde Şahabettin tarafından ödüllendirileceklerini, kendi memleketine gitmesi halinde ise o eşkıya reisini 'emir' yapacağını söylüyor. Eşkıya reisi onu ülkesine götürme teklifini kabul ediyor ve 'Seni ülkene götüreceğim ve beni emir yap' diyor. Eşkıya, kendi eşinin yaşadığı eve Celaleddin Harzemşah'ı götürüyor. Celaleddin Harzemşah evde beklerken, eşkıya atlarını getirmek için dağa gittiğinde bir başka kişi Celaleddin Harzemşah'ı görüyor ve bu kişinin bir Harzem olduğunu, Harzemlerin Ahlat kuşatması esnasında kardeşini öldürdüğünü söylüyor. Bu kişi, eşkıyanın eşinin 'Bu bir sultandır' demesine aldırış etmeden Celaleddin Harzemşah'ı öldürüyor. Celaleddin Harzemşah'ın naaşı, daha sonra Silvan Emiri Muzaffer Şahabettin Gazi tarafından Silvan'a getiriliyor ve Silvan'da defnediliyor. Bunu anlatan kimdir, diye baktığımızda bizzat Celaleddin Harzemşah'ın tarihçisi, diyebileceğimiz En-Nesevi adındaki tarihçi, Siret-i Sultan Celaleddin Mengüberti kitabında bunu çok detaylı bir şekilde anlatıyor."

'Mezar silvan'da'

Celaleddin Harzemşah'ın kılıcı, atı ve birtakım özel eşyalarının da Silvan Emiri Şehabettin tarafından Silvan'a getirildiğini aktaran Doç. Dr. Bozan, Harzemşah'ın mezarının Şeyh Halil Türbesi Mezarlığı'nda olduğunu dile getirerek, şunları söyledi:

"Silvan Emiri Şehabettin, insanları göndererek Celaleddin Harzemşah'ın kılıcını, atını ve birtakım özel eşyalarını Silvan'a getiriyor ve defnediliyor. Silvan'a bakıldığında Sur içinde iki mezarlık var şu an hali hazırda; biri Karabehlül Mezarlığı biri de Şeyh Halil Türbesi Mezarlığı. Karabehlül, Osmanlı döneminde yapılmış olma ihtimali yüksek bir mezarlık olduğundan dolayı kuvvetle muhtemeldir ki Celaleddin Harzemşah'ın mezarı Şeyh Halil Türbesi'nde çünkü daha eski bir mezarlık. Ancak tabi kitabe bulunamıyor çünkü 1260 yılında Moğollar, Silvan'ı kuşattığı zaman 2 yıllık bir kuşatma yaşanıyor ve bu kuşatma sonrasında Silvan ciddi bir zarar görmüş oluyor, bir tahribat yaşamış oluyor. Silvan adeta insansız bir harabeye, bir enkaz yığınına dönüşüyor. 70 kişi kaldığı halde Silvan ele geçiriliyor. Böylesi işgal görmüş bir Silvan'da bizim Celaleddin Harzemşah'ın kitabesine ulaşma şansımız yok ama mezarının kuvvetle muhtemel, tarihi verilerle beraber okuduğumuz zaman bunun orada olma ihtimali yüksek. Bu bilgiyi bir Moğol tarihçisi diyebileceğimiz Cüveyni adındaki tarihçi de veriyor. Süryani tarihçisi Abu'l Farac da sultanın Sufyana dağında öldürüldüğünü ve daha sonra Silvan'a getirildiğini söylüyor. Tabi Sufyana dağını bugün biz bilmiyoruz, kayıtlarda böyle bir dağa karşılaşmadık. İslam tarihi kaynaklarının hemen hemen tamamında tartışmasız bir şekilde Celaleddin Harzemşah'ın mezarının Silvan'da olduğu, tartışmasız bir şekilde anlaşılıyor."

'Kitabenin olmaması, mezarın orada olmadığı anlamına gelmiyor'

Celaleddin Harzemşah'ın mezar yerinin olduğu Şeyh Halil Mezarlığı'nda anıt yapılması gerektiğini belirten Doç. Dr. Oktay Bozan, "Teknik olarak baktığımızda orada iki mezarlık var, bu mezarlıklardaki kitabeler yeniden okunabilir. Biz Kılıçarslan'dan dolayı gittik mezarlara baktık, kitabeleri okuduk, yatırlara baktık. Tabi eğer kitabe yoksa sizin çok bir şey yapma şansınız yok ama bu çalışmalara engel değil. Tarihi açıdan ve mezarın eskiliği açısından bakıldığı zaman sultanı defneden kişinin de Silvan Emiri olduğu dikkate alındığı zaman bunun Şeyh Halil Mezarlığı'nda olması kuvvetle muhtemeldir. Tabi kitabe olmazsa tam şurasıdır, deme şansımız belki olmayacaktır ama bu, mezarın orada olmadığı anlamına gelmiyor. Mezarı somut tespit edilemezse bile orada anıt yapılmasına engel değil. O insanların varlığı böylelikle somutlaştırılmış olur orada. O açıdan bununla ilgili mutlaka bir çalışma yapılması gerektiğini düşünüyorum" dedi.

Yorumlar (0)
Günün Karikatürü Tümü

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

-1°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 26 57
2. Beşiktaş 26 57
3. Fenerbahçe 26 54
4. Trabzonspor 26 48
5. Hatayspor 26 45
6. Gaziantep FK 27 43
7. Alanyaspor 26 42
8. Karagümrük 26 40
9. Göztepe 26 35
10. Antalyaspor 26 34
11. Sivasspor 25 32
12. Konyaspor 25 31
13. Malatyaspor 27 31
14. Kasımpaşa 26 29
15. Rizespor 26 28
16. Kayserispor 25 25
17. Başakşehir 26 25
18. Erzurumspor 26 25
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 26 21
21. Ankaragücü 25 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 24 39
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 27 65
2. M. United 26 50
3. Leicester City 26 49
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 26 44
6. Liverpool 26 43
7. Everton 25 43
8. Tottenham 25 39
9. Aston Villa 24 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 27 34
13. Crystal Palace 26 33
14. Southampton 26 30
15. Burnley 26 28
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 26 23
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 26 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 25 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Celta de Vigo 25 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20
Namaz Vakti 04 Mart 2021
İmsak 05:49
Güneş 07:12
Öğle 13:06
İkindi 16:15
Akşam 18:49
Yatsı 20:07

Gelişmelerden Haberdar Olun

@