DOLAR
8.0625 +0.29
EURO
9.6585 +0.40
ALTIN
461.090 +1.39
BIST
1408 0.00
14°
01.04.2020, 00:16 3657

İnternet Bağımlılığı ve Bilinçli Farkındalık; Bağımlılığı Azaltmada Öneriler

Sevgili MEVZU okurları…

Daha önceki yazımızda ekran bağımlılığının tanımlanmasından, Türkiye’deki ve dünyadaki sayısal verilerden bahsetmiştik.

Yaşanılan bir olayın içerisindeyken parçalarla uğraşır, bütünü görme fırsatımız çok olmaz. Bütünü görebilmek, helikopter bakışını yakalamak için sayısal verilerden sıkça yararlanmayı tercih ettim ve durumun vahametini daha iyi anlayan okurlarımdan olumlu dönüşler aldım. Çünkü tedavi için önce tanı gerekir. Farkındalık sağlandıktan sonra çözüm için zaten adım atılmış demektir. COVİD-19 diye adlandırılan virüsten dolayı herkes evine çekilmiş, kaygılar artmış, belirsizlikten kaynaklanan bir endişe hali herkesin zihnini kaplamıştır. Sürekli birilerinin bir şey açıklaması, dünyanın başka yerlerinden gelen haberler ve bu yeni sürece uyum hali gibi konulardan haberdar olmak ve güvenliğimizi sağlamak adına sürekli gözümüz yine ekranlarda. Bilgisayar, telefon ve interneti işlevsel kullanmak bu süreçte çok önemli hale gelmiş görünüyor. Ekran bağımlılığı olanlar ya da yatkınlık belirtileri gösterenlerin evde daha fazla vakit geçirmeleri, kişileri ekran bağımlılığına daha fazla maruz bırakmaktadır.

Şimdi bilişsel davranışçı terapi çerçevesinde ekran bağımlılığını biraz daha tartışalım.

Young 1996’da yaptığı çalışmalarda, DSM IV’te yer alan patolojik kumar oynama bozukluğu kriterlerini internet bağımlılığı semptomları gösteren kişilere adapte etmiş ve kumar bağımlılığında görülen “kendine güven, duygusal açıdan hassaslık, reaktiflik, uyanıklık, kendini açığa vuramama ve uyumsuzluk” gibi bir takım karakteristik semptomların görüldüğünü belirtmiştir.

Young 1999 yılına geldiğinde ise bu semptomlardan yola çıkarak internet bağımlılığını 8 başlık altında özetlemiştir. Yani bu 8 ölçütten 5 tanesini taşıyorsanız, siz de bağımlı olabilirsiniz; 

  • İnternet ile ilgili aşırı uğraş (sürekli interneti düşünme, internet aktivitelerinin hayalini kurma, internetteki aktivitelerin sürekli devamını planlama vb)
  • Arzu edilen keyfi almak üzere giderek artan oranda internet kullanma gereksinmesi duyma İnternet kullanımını kontrol etmeye, azaltmaya ya da tamamen bırakmaya yönelik başarısız girişimlerin olması
  • İnternet kullanımının azaltılması, ya da tamamen kesilmesi durumunda huzursuzluk çökkünlük ya da kızgınlık hissedilmesi
  • Başlangıçta planlanandan daha uzun süre internette kalma
  • Aşırı internet kullanımı nedeniyle aile, okul, iş ve arkadaş çevresiyle sorunlar yaşama; eğitim veya kariye ile ilgili bir fırsatı tehlikeye atma veya kaybetme
  • Başkalarına (aile, arkada, terapist vb) internette kalma süresi ile ilgili yalan söyleme
  • İnterneti sorunlardan kaçmak veya olumsuz duygulardan (çaresizlik, çökkünlük, suçluluk, kaygı) uzaklaşmak için kullanma.

Bu 8 ölçütün yanında “Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği” de kullanılmakta ve bu ölçekten 80 üstü puan alanlar bağımlı olarak nitelendirilmektedir.

Eğer bir bağımlılıktan söz ediyorsak; bunun tam tersi halini, yani sağlıklı olanını da açıklamamız hedefimizi koymak adına önemlidir. A. Davis tarafından yapılan tanıma göre sağlıklı internet kullanımı bilişsel davranışçı yaklaşım tarafından kişinin kendi koşulları içerisinde makul sayılabilecek sürede, açık bir amaç doğrultusunda, gerçek iletişimle internet üzerinden iletişimin farklarının ayırdına vararak ve farklı/sanal bir kimliğe bürünmeden kullanma biçiminde tanımlanır.

Bilişsel davranışçı yaklaşım kişinin kendisi, çevresi ve geleceği ile ilgili düşünce hatalarının ve sağlıksız düşüncelerin yerine alternatif sağlıklı ve gerçekçi düşünceler geliştirme yoluyla psikolojik sıkıntıları ortadan kaldıran, yatıştıran yaklaşımları içermektedir. Düşünceler, duyguları belirlemektedir, danışanın duygularını anlamak için düşüncelerini analiz etmek gerekir. Dolayısıyla hatalı inançları/düşünceleri düzelterek danışanın uygunsuz ve aşırı duygusal reaksiyonları azaltılabilir.

Bilişsel davranışçı terapi (BDT) zemininde internet bağımlılığı tedavi sürecinde bağımlılığı tamamen kesmek, internet erişimini hepten engellemek işlevsel bir yöntem değildir. Çünkü hayatımızın her alanında internetle yüz yüzeyiz ve çoğu işimizi internetten hallediyoruz. BDT’de de somut, görülebilir ve ulaşılabilir hedefler koymak önemli bir nüanstır. Burada hedefimiz kontrollü internet kullanımını sağlamaktır.

Bu bağlamda öncelikle “problemin kabul edilmesi” gerekir. Bağımlı bireyi motive etmeye yönelik görüşmelerde aşırı internet kullanımı sebebiyle yaşamda kaçırdığı hususlar fark ettirilmeye çalışılır. Aşırı internet kullanımının yol açtığı sorunlar konuşulabilir. Eğer bu bağımlılık olumlu yönde değiştirilirse hangi faydaların kazanılacağı irdelenir.

İnternet kullanımının zıt saatlere kaydırılması” kişinin internet kullanma rutinini bozar ve sanal alışkanlığın kırılmasına yardımcı olabilir. Kişi internet kullandığı saatlerde farklı uğraşlarla ilgilenirse bilinçaltında önemli paradigma kırılmaları yaşanabilir.

İnternet bağımlılığını sınırlandırmada “dış durdurucular” kullanılabilir. İnternette geçirilen sürenin somut olarak belirlenmesi adına alarm kurmak, çalar saat kullanmak işlevsel olacaktır. Makul bir internet kullanım şemasının çıkarılması, internetin danışanı kontrol etmesi yerine danışanın interneti kontrol etmesini sağlayabilir. “Çok kullanılan belli bir internet işlevinden uzak durmak” bağımlılık zincirini kırmanın bir diğer yoludur. Örneğin; Facebook’a bağımlı bir kişi, bu sayfadan uzak durmalıdır fakat elektronik postalarını kontrol edebilir veya haber okuyabilir.

Bireyin internet kullanımını azaltma hedefine odaklanabilmesi için “hatırlatıcı kartlar” hazırlanabilir. İnternet kullanımının yol açtığı beş temel sorunu ve internet kullanımını bırakmakla elde edeceği beş temel yararı yazacağınız bir kart hazırlayabilir, bunu yanınızda taşıyabilirsiniz.

Bireyler, internet kullanma uğruna yaptığı seçimleri gözden geçirebilir ve aslında ne kadar çok seçeneği olduklarının farkına varmaları sağlanabilir. Bazı kişiler, gerçek hayatlarında sosyal destek bulamadıkları için bağımlı internet kullanıcısı haline gelebilirler. Bu kişiler gerçek ilişkiler kurduklarında hayatlarında eksik olanı internette sağlama yoluna da az başvuracaklardır.

Aile Terapisi” de bu tedavi sürecinde etkili olmaktadır. Bireysel oturumların yanında ailenin de bu konuda desteklenmesi, bağımlılığa neden olabilecek, bağımlılığı tetikleyebilecek aile içi dinamiklerin ele alınarak ailenin sağlıklı işlevler geliştirmesi hususunda desteklenmesi, bağımlılığın tedavisi açısından önem arz etmektedir. Aile terapisin bir diğer sonucu da bağımlılığın tekrarlanma olasılığının düşürülmesidir.

Eskiden eve girmeyen çocuklar şimdi evden çıkmaz oldu. Akranla büyümesi gereken çocuklar, ekranla büyür oldu. İlişkiler sanallaştı, uzaklar yakınlaştı. Zehir miktardan doğar. Dolayısıyla sadece internet ya da ekran bağımlılığı değil, bütün alışkanlıklarımızın fazlası zarar. Birey kendi sınırlarını bilmeli, rollerini tanımalı, yaşama amacının farkında olmalıdır.

Dürtüsel davranmaktan, araçları amaçmış gibi algılamaktan vazgeçmeliyiz. Eşyanın bizi yönetmesini engellemeli, bizim eşyalar üzerindeki egemenliğimizi hakim kılmalıyız.

Bütün okurlarıma bilinçli bir farkındalık temenni ediyorum…

Yorumlar (3)
Talha k.k.k. 1 yıl önce
Yaşadığımız zamanın bize ihtiyaçmış gibi göstermesi, bizleri büyük ölçüde kandırdığını ve bizimde bu kandırılışı görmezden gelmek isteyişimiz bizlerin zamanını öldürüyor. Sizin de belirttiğiniz gibi insanların farkında olmasını sağlayacak uygulamarı kullanmalıdır diye düşünüyorum. Emeğinize sağlık.
Harun çelik 1 yıl önce
Ozdenetim
Isimsiz 1 yıl önce
'Farkındalık' inşaAllah.
Günün Karikatürü Tümü

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

14°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 33 66
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Hatayspor 33 50
7. Gaziantep FK 32 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 33 36
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 32 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 30 58
4. Altay 30 54
5. İstanbulspor 30 54
6. Altınordu 30 52
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Tuzlaspor 31 47
9. Ümraniye 30 44
10. Bursaspor 30 43
11. Bandırmaspor 30 39
12. Boluspor 30 35
13. Adanaspor 30 34
14. Balıkesirspor 30 32
15. Menemenspor 30 31
16. Akhisar Bld.Spor 30 25
17. Ankaraspor 30 23
18. Eskişehirspor 30 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 31 63
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 31 45
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 31 33
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 30 67
2. Real Madrid 30 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 30 61
5. Real Sociedad 30 47
6. Real Betis 30 47
7. Villarreal 30 46
8. Granada 30 39
9. Levante 30 38
10. Celta de Vigo 30 37
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Cádiz 30 35
13. Valencia 30 34
14. Osasuna 30 34
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 30 27
18. Elche 30 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23
Namaz Vakti 18 Nisan 2021
İmsak 04:29
Güneş 06:00
Öğle 12:53
İkindi 16:37
Akşam 19:36
Yatsı 21:01

Gelişmelerden Haberdar Olun

@