01.04.2020, 00:16 3709

İnternet Bağımlılığı ve Bilinçli Farkındalık; Bağımlılığı Azaltmada Öneriler

Sevgili MEVZU okurları…

Daha önceki yazımızda ekran bağımlılığının tanımlanmasından, Türkiye’deki ve dünyadaki sayısal verilerden bahsetmiştik.

Yaşanılan bir olayın içerisindeyken parçalarla uğraşır, bütünü görme fırsatımız çok olmaz. Bütünü görebilmek, helikopter bakışını yakalamak için sayısal verilerden sıkça yararlanmayı tercih ettim ve durumun vahametini daha iyi anlayan okurlarımdan olumlu dönüşler aldım. Çünkü tedavi için önce tanı gerekir. Farkındalık sağlandıktan sonra çözüm için zaten adım atılmış demektir. COVİD-19 diye adlandırılan virüsten dolayı herkes evine çekilmiş, kaygılar artmış, belirsizlikten kaynaklanan bir endişe hali herkesin zihnini kaplamıştır. Sürekli birilerinin bir şey açıklaması, dünyanın başka yerlerinden gelen haberler ve bu yeni sürece uyum hali gibi konulardan haberdar olmak ve güvenliğimizi sağlamak adına sürekli gözümüz yine ekranlarda. Bilgisayar, telefon ve interneti işlevsel kullanmak bu süreçte çok önemli hale gelmiş görünüyor. Ekran bağımlılığı olanlar ya da yatkınlık belirtileri gösterenlerin evde daha fazla vakit geçirmeleri, kişileri ekran bağımlılığına daha fazla maruz bırakmaktadır.

Şimdi bilişsel davranışçı terapi çerçevesinde ekran bağımlılığını biraz daha tartışalım.

Young 1996’da yaptığı çalışmalarda, DSM IV’te yer alan patolojik kumar oynama bozukluğu kriterlerini internet bağımlılığı semptomları gösteren kişilere adapte etmiş ve kumar bağımlılığında görülen “kendine güven, duygusal açıdan hassaslık, reaktiflik, uyanıklık, kendini açığa vuramama ve uyumsuzluk” gibi bir takım karakteristik semptomların görüldüğünü belirtmiştir.

Young 1999 yılına geldiğinde ise bu semptomlardan yola çıkarak internet bağımlılığını 8 başlık altında özetlemiştir. Yani bu 8 ölçütten 5 tanesini taşıyorsanız, siz de bağımlı olabilirsiniz; 

  • İnternet ile ilgili aşırı uğraş (sürekli interneti düşünme, internet aktivitelerinin hayalini kurma, internetteki aktivitelerin sürekli devamını planlama vb)
  • Arzu edilen keyfi almak üzere giderek artan oranda internet kullanma gereksinmesi duyma İnternet kullanımını kontrol etmeye, azaltmaya ya da tamamen bırakmaya yönelik başarısız girişimlerin olması
  • İnternet kullanımının azaltılması, ya da tamamen kesilmesi durumunda huzursuzluk çökkünlük ya da kızgınlık hissedilmesi
  • Başlangıçta planlanandan daha uzun süre internette kalma
  • Aşırı internet kullanımı nedeniyle aile, okul, iş ve arkadaş çevresiyle sorunlar yaşama; eğitim veya kariye ile ilgili bir fırsatı tehlikeye atma veya kaybetme
  • Başkalarına (aile, arkada, terapist vb) internette kalma süresi ile ilgili yalan söyleme
  • İnterneti sorunlardan kaçmak veya olumsuz duygulardan (çaresizlik, çökkünlük, suçluluk, kaygı) uzaklaşmak için kullanma.

Bu 8 ölçütün yanında “Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği” de kullanılmakta ve bu ölçekten 80 üstü puan alanlar bağımlı olarak nitelendirilmektedir.

Eğer bir bağımlılıktan söz ediyorsak; bunun tam tersi halini, yani sağlıklı olanını da açıklamamız hedefimizi koymak adına önemlidir. A. Davis tarafından yapılan tanıma göre sağlıklı internet kullanımı bilişsel davranışçı yaklaşım tarafından kişinin kendi koşulları içerisinde makul sayılabilecek sürede, açık bir amaç doğrultusunda, gerçek iletişimle internet üzerinden iletişimin farklarının ayırdına vararak ve farklı/sanal bir kimliğe bürünmeden kullanma biçiminde tanımlanır.

Bilişsel davranışçı yaklaşım kişinin kendisi, çevresi ve geleceği ile ilgili düşünce hatalarının ve sağlıksız düşüncelerin yerine alternatif sağlıklı ve gerçekçi düşünceler geliştirme yoluyla psikolojik sıkıntıları ortadan kaldıran, yatıştıran yaklaşımları içermektedir. Düşünceler, duyguları belirlemektedir, danışanın duygularını anlamak için düşüncelerini analiz etmek gerekir. Dolayısıyla hatalı inançları/düşünceleri düzelterek danışanın uygunsuz ve aşırı duygusal reaksiyonları azaltılabilir.

Bilişsel davranışçı terapi (BDT) zemininde internet bağımlılığı tedavi sürecinde bağımlılığı tamamen kesmek, internet erişimini hepten engellemek işlevsel bir yöntem değildir. Çünkü hayatımızın her alanında internetle yüz yüzeyiz ve çoğu işimizi internetten hallediyoruz. BDT’de de somut, görülebilir ve ulaşılabilir hedefler koymak önemli bir nüanstır. Burada hedefimiz kontrollü internet kullanımını sağlamaktır.

Bu bağlamda öncelikle “problemin kabul edilmesi” gerekir. Bağımlı bireyi motive etmeye yönelik görüşmelerde aşırı internet kullanımı sebebiyle yaşamda kaçırdığı hususlar fark ettirilmeye çalışılır. Aşırı internet kullanımının yol açtığı sorunlar konuşulabilir. Eğer bu bağımlılık olumlu yönde değiştirilirse hangi faydaların kazanılacağı irdelenir.

İnternet kullanımının zıt saatlere kaydırılması” kişinin internet kullanma rutinini bozar ve sanal alışkanlığın kırılmasına yardımcı olabilir. Kişi internet kullandığı saatlerde farklı uğraşlarla ilgilenirse bilinçaltında önemli paradigma kırılmaları yaşanabilir.

İnternet bağımlılığını sınırlandırmada “dış durdurucular” kullanılabilir. İnternette geçirilen sürenin somut olarak belirlenmesi adına alarm kurmak, çalar saat kullanmak işlevsel olacaktır. Makul bir internet kullanım şemasının çıkarılması, internetin danışanı kontrol etmesi yerine danışanın interneti kontrol etmesini sağlayabilir. “Çok kullanılan belli bir internet işlevinden uzak durmak” bağımlılık zincirini kırmanın bir diğer yoludur. Örneğin; Facebook’a bağımlı bir kişi, bu sayfadan uzak durmalıdır fakat elektronik postalarını kontrol edebilir veya haber okuyabilir.

Bireyin internet kullanımını azaltma hedefine odaklanabilmesi için “hatırlatıcı kartlar” hazırlanabilir. İnternet kullanımının yol açtığı beş temel sorunu ve internet kullanımını bırakmakla elde edeceği beş temel yararı yazacağınız bir kart hazırlayabilir, bunu yanınızda taşıyabilirsiniz.

Bireyler, internet kullanma uğruna yaptığı seçimleri gözden geçirebilir ve aslında ne kadar çok seçeneği olduklarının farkına varmaları sağlanabilir. Bazı kişiler, gerçek hayatlarında sosyal destek bulamadıkları için bağımlı internet kullanıcısı haline gelebilirler. Bu kişiler gerçek ilişkiler kurduklarında hayatlarında eksik olanı internette sağlama yoluna da az başvuracaklardır.

Aile Terapisi” de bu tedavi sürecinde etkili olmaktadır. Bireysel oturumların yanında ailenin de bu konuda desteklenmesi, bağımlılığa neden olabilecek, bağımlılığı tetikleyebilecek aile içi dinamiklerin ele alınarak ailenin sağlıklı işlevler geliştirmesi hususunda desteklenmesi, bağımlılığın tedavisi açısından önem arz etmektedir. Aile terapisin bir diğer sonucu da bağımlılığın tekrarlanma olasılığının düşürülmesidir.

Eskiden eve girmeyen çocuklar şimdi evden çıkmaz oldu. Akranla büyümesi gereken çocuklar, ekranla büyür oldu. İlişkiler sanallaştı, uzaklar yakınlaştı. Zehir miktardan doğar. Dolayısıyla sadece internet ya da ekran bağımlılığı değil, bütün alışkanlıklarımızın fazlası zarar. Birey kendi sınırlarını bilmeli, rollerini tanımalı, yaşama amacının farkında olmalıdır.

Dürtüsel davranmaktan, araçları amaçmış gibi algılamaktan vazgeçmeliyiz. Eşyanın bizi yönetmesini engellemeli, bizim eşyalar üzerindeki egemenliğimizi hakim kılmalıyız.

Bütün okurlarıma bilinçli bir farkındalık temenni ediyorum…

Yorumlar (3)
Talha k.k.k. 2 yıl önce
Yaşadığımız zamanın bize ihtiyaçmış gibi göstermesi, bizleri büyük ölçüde kandırdığını ve bizimde bu kandırılışı görmezden gelmek isteyişimiz bizlerin zamanını öldürüyor. Sizin de belirttiğiniz gibi insanların farkında olmasını sağlayacak uygulamarı kullanmalıdır diye düşünüyorum. Emeğinize sağlık.
Harun çelik 2 yıl önce
Ozdenetim
Isimsiz 2 yıl önce
'Farkındalık' inşaAllah.
Günün Karikatürü Tümü

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Alanyaspor 14 24
5. Fenerbahçe 13 23
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 13 10
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Crystal Palace 13 16
12. Brentford 13 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Southampton 13 14
16. Watford 13 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 14 33
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Espanyol 15 20
10. Valencia 15 19
11. Osasuna 14 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Cádiz 15 12
18. Elche 14 11
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7
Namaz Vakti 29 Kasım 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı

Gelişmelerden Haberdar Olun

@