DOLAR
8.6941 -0.80
EURO
10.3376 -1.05
ALTIN
497.415 -1.06
BIST
1410 +0.79
22°

Bugünkü güneş tutulmasının özelliği neydi?

Ay ve Güneş tutulmaları, ilgi çekici astronomik olaylar olmalarının yanı sıra, doğaları gereği birçok alt türe ayrılıyor. Peki tutulmaları birbirinden ayıran farklılıklar neler?

Gündem 10.06.2021, 23:13 10.06.2021, 23:21
Bugünkü güneş tutulmasının özelliği neydi?

Tutulmalar göz kamaştırıcı astronomik olaylar arasında yer alıyor ve dünyada milyonlarca kişinin ilgisini aynı anda gökyüzüne çeviriyor.

Ay ve Güneş tutulmalarını izlemek isteyen insanların yeni bir turizm sahası yaratmış olmasına şaşırmamalı.

Bugün Türkiye saatiyle 13.50 civarında Kuzey Amerika, Grönland, Avrupa'nın büyük kısmı ve Kuzey Asya'da görülebilen bir Halkalı Güneş Tutulması gerçekleşti. Tutulma, Türkiye'den görülemedi.

Ancak bu, tutulma türlerinden yalnızca biri.

Şili Özerk Üniversitesi Bilim İletişimi Merkezi'nden astrofizikçi Juan Carlos Beamin "Resimli Astronomi" adlı kitabında, "Genellikle iki tip tutulmadan bahsedilir: Ay tutulması ve Güneş tutulması. Ancak teknik olarak iki yıldızın dahil olduğu üçüncü bir tip daha vardır" diyor.

Tutulma tiplerini ve kendi içlerindeki çeşitlerini derledik:

Güneş tutulması

Ay, Dünya çevresindeki hareketi sırasında Güneş ile gezegenimiz arasında hareket ederken nadiren Güneş ışığını bloke eder ve Güneş tutulması meydana gelir.

- BBC

Başka bir deyişle, Ay'ın gölgesi Dünya yüzeyine düşer.

Güneş tutulmalarının da tipleri vardır ve Ay'ın ne kadarlık gölgesinin Dünya'ya düşeceğine göre farklılık gösterir.

Tam Güneş tutulması

Tam Güneş tutulması sırasında Güneş, Dünya ve Ay öyle hizalanır ki, Ay gezegenimizin belirli kısımlarında Güneş ışığını tamamen bloke eder ve kısa süreliğine havanın kararmasına neden olur.

NASA'nın ifadeleriyle, tam Güneş tutulmalarını astronomik bir rastlantıya borçluyuz. Güneş Ay'dan 400 kat daha büyüktür ve aynı zamanda Dünya'ya 400 kat daha uzaktır.

NASA bu durumu şöyle açıklıyor:

"Buradaki geometri şunu söylüyor: Eğer kusursuz biçimde hizalanırlarsa, Dünya'nın belirli bölgelerinden bakıldığında Ay, Güneş'in yüzeyini tamamen kapatıyor ve tam Güneş tutulması meydana geliyor."

- NASA

Tam Güneş tutulmasında Ay, Dünya'ya ulaşan Güneş ışığını tamamen kapatır.

Dünya üzerinde yalnızca küçük bir bölümde Ay, Güneş ışığını tamamen bloke eder. Tam tutulmanın görülebildiği noktaların dışında Güneş tutulması parçalı olarak görülebilir.

Tam tutulma görülen noktalardan uzaklaştıkça, Güneş'in daha küçük bir kısmının Ay tarafından örtüldüğü görülür.

Şilili astrofizikçi Beamin, "Teoride, en uzun Güneş tutulması 7 dakika 32 saniye sürebilir" diyor.

Öte yandan bu gök olayı sanıldığı kadar "nadiren" gerçekleşmez: Her 18 ayda bir Güneş tutulması yaşanır.

Asıl nadir olan, tam Güneş tutulmasının aynı noktadan tekrar görülebilmesidir, ki bu her 375 senede bir gerçekleşir.

Bu yıl 4 Aralık'ta da tam Güneş tutulması yaşanacak ancak bunu tamamen deneyimlemek için Antartika'da olmanız gerekiyor.

Halkalı Güneş tutulması

Halkalı Güneş tutulmasında Ay Güneş'i tam olarak kapatamaz ve halka şeklinde ışık Dünya'ya ulaşır.

Ay, Dünya'dan daha uzak olduğu zamanlarda daha "küçük" görünür ve bu konumundayken Güneş ışığını tam olarak kapatamaz.

Böyle zamanlarda Güneş'in etrafında bir halka görünümü olur ve ortasında Ay'ın silueti görülebilir. Buna Halkalı Güneş tutulması denir.

Tam Güneş tutulmasında olduğu gibi Halkalı Güneş tutulmasını da Dünya'da izleyebileceğiniz noktalar bir rota oluşturur.

10 Haziran 2021'de de Kanada'nın belirli kısımlarından, Grönland adasından ve Rusya'dan tam olarak görülebilecek Halkalı Güneş tutulması yaşanacak.

NASA'ya göre bu tutulma, nadiren de olsa 10 dakikadan fazla izlenebilir ancak genellikle 5-6 dakikadan fazla sürmez.

Melez Güneş tutulması

2013'ün Kasım ayında, melez Güneş tutulmasının Kenya'daki görünümü.

Şilili astrofizikçi Beamin, bu gök olayını şöyle açıklıyor:

"Ay, Güneş'i tamamen kapatacak uzaklıktadır ancak tam tutulma olmadan önce az da olsa Dünya'dan uzaklaşır ve Güneş'i kapatamaz ve yaşanan olay bir Halkalı Güneş tutulmasına dönüşür."

Tam tersi de mümkün: Halkalı tutulma olarak başlayan olay, Ay'ın Dünya'ya yaklaşmasıyla Tam Güneş tutulmasına dönüşebilir.

Melez tutulmalar tüm Güneş tutulmaları içinde yüzde 4'ü oluşturur. NASA, son olarak 2013'te Melez Güneş tutulması görüldüğünü, 20 Nisan 2023'te Endonezya, Avustralya ve Papua Yeni Gine'den izlenebilecek bir tane daha görülebileceğini söylüyor.

Ay tutulması

2010 yılında Ay tutulmasının farklı evreleri.

Ay tutulması, Dünya'mız Güneş ile Ay arasına girerek Ay'a düşen ışığı kestiğinde gerçekleşir.

Bir başka deyişle, Ay tutulması sırasında Dünya'nın gölgesini Ay üzerinde görebiliriz.

Güneş tutulmasından bir farkı da şudur: Güneş tutulmasının ne kadar görülebileceği, Dünya üzerindeki gözlemcinin konumuna bağlıdır. Ay tutulmasında ise gezegenimizin neresinde olursanız olun, Ay gökyüzünde görülebildiği müddetçe Ay tutulmasını da izleyebilirsiniz.

Güneş tutulmasının derecesi de coğrafi konuma bağlıyken Ay tutulmasında gözlemcinin coğrafi konumu, tutulmanın derecesini belirlemez.

Ay tutulmalarının da üç tipi vardır:

Tam Ay tutulması (Kanlı Ay tutulması)

NASA'ya göre Tam Ay tutulması sırasında, Ay ve Güneş, Dünya'nın tam ters yönlerinde hizalanır.

NASA, "Ay bütünüyle Dünya'nın gölgesinde kalıyor olsa da, bir miktar Güneş ışığı Ay'a ulaşır" diye ekliyor.

Ancak bu Güneş ışığı Dünya'nın atmosferinden geçerken, mavi ışığın büyük kısmı atmosfer tarafından filtrelenir ve Ay kırmızı görünür. Bu nedenle bu olaya "Kanlı Ay tutulması" da denir.

- NASATam Ay tutulması sırasında atmosferde filtrelenen ışıklar nedeniyle Ay kırmızı bir görünüm alır.

Dünyamızın yarıçapı, Ay'ınkinin dört katı genişliğinde olduğu için, gölgesi de geniştir ve tam Ay tutulması 104 dakikaya kadar sürebilir.

26 Mayıs 2021'de Güney Amerika, Güneybatı Asya, Avustralya ve ABD'nin batısında bazı gözlemciler, bu gök olayına 14 dakika tanıklık etti.

Tutulma, Dünya'ya çok yakın bir noktada gerçekleştiğinden 'Süper', Mayıs ayında gerçekleştiği içinse 'Çiçek' eki getirildi ve 26 Mayıs'ta yaşanacak tutulmaya bu nedenle Süper Çiçek Kanlı Ay ismi de verildi.

Parçalı Ay tutulması

İsminden de anlaşılabileceği gibi, parçalı Ay tutulmasında Ay'ın yalnızca bir kısmı Dünya'nın gölgesinde kalır.

Tutulmanın derecesine göre, koyu kırmızı ve bazen de kömür grisi bir gölge görülebilir.

Bu renkler, gölgede kalan ve ışık alan bölgeler arasındaki farklılıktan kaynaklanır.

NASA'ya göre parçalı Ay tutulması yılda iki kez gerçekleşir.

Bir sonraki parçalı Ay tutulması 18-19 Kasım'da bekleniyor ve Kuzey-Güney Amerika'dan, Avustralya'dan ve Avrupa ile Asya'nın belirli kısımlarından izlenebilecek.

Ay tutulmaları sırasında Dünya, Güneş ile Ay arasında kalır ve Ay üzerinde Dünya'nın gölgesi oluşur.

Gölgeli Ay tutulması

Bu olay, Ay Dünya'nın yarı gölgesinden geçerken gerçekleşir ve daha zayıf bir gölge oluşur.

Dolayısıyla bu tutulmalar daha az belirgindir ve insan gözü tarafından kolaylıkla algılanamaz.

Bu nedenle bu tutulmalar genellikle gök olayları takvimlerinde kendisine yer bulamaz.

Yıldız tutulmaları

Tüm tutulmalar Güneş ve Ay arasında gerçekleşmez. Uzaklardaki yıldızlar arasında da tutulma olabilir.

Şilili astrofizikçi Beamin "Yıldızların yaklaşık yarısı, iki ya da daha çok yıldızla sistem halinde bulunur. Galaksimizde birçok yıldız, ortak bir kütle merkezi etrafında hareket halindedir ve bu hareketleri sırasında tutulmalar gerçekleşir" diyor.

Yorumlar (0)
Günün Karikatürü Tümü

Günün önemli haber ve videoları WhatsApp kutunuzda! Telefon numaranızı yazın, hemen abone olun...

22°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Namaz Vakti 22 Haziran 2021
İmsak 03:17
Güneş 05:13
Öğle 12:56
İkindi 16:53
Akşam 20:28
Yatsı 22:15

Gelişmelerden Haberdar Olun

@